Bút, mực và giấy cho một chữ ký đẹp

Vì sao dụng cụ lại quan trọng

Hãy hình dung một chữ ký đơn giản, chẳng hạn của “Nguyễn Thu Hà”: một chữ H lớn, thoáng, một nét nối ngắn, rồi vòng cung của chữ a và một nét kết nằm ngang. Viết bằng một cây bút bi rẻ tiền, nét chữ mảnh đều ở mọi chỗ, điểm đầu và điểm cuối thường có một chấm mực hơi ngập ngừng. Viết bằng bút máy ngòi trung bình, cũng chữ ký ấy bỗng có hơi thở: nét xuống đầy đặn hơn, nét lên nhẹ hơn, còn nét kết thì thon dần rồi biến mất. Chuyển động không hề thay đổi, vậy mà kết quả hoàn toàn khác.

Dụng cụ không chỉ ảnh hưởng đến vẻ ngoài mà còn đến chính chuyển động. Một cây bút trơn tru khiến tay bạn mạnh dạn, mềm mại hơn; một cây bút bi rít, phải đè mạnh mới ra mực sẽ làm bạn chậm lại và cứng cổ tay. Mỗi dụng cụ đều giúp hoặc cản bạn theo cách riêng của nó.

Chuyển động là của bạn, nhưng bút, mực và giấy quyết định nó để lại dấu vết gì.

Bút máy và các cỡ ngòi

Ngòi bút máy được chia làm hai nửa bởi một khe rất mảnh. Mực chảy xuống theo khe ấy nhờ hiện tượng mao dẫn, nên tay bạn chỉ cần dẫn đường chứ không phải ấn. Ngòi được phân loại theo độ rộng nét, và dù mỗi hãng có chút khác biệt, thang cơ bản ở đâu cũng gần giống nhau.

• EF (extra fine, siêu mảnh). Nét rất mảnh. Tiện cho chữ viết nhỏ và các ô biểu mẫu chật chội, nhưng với chữ ký thì thường trông hơi rụt rè và có phần rít.
• F (fine, mảnh). Một lựa chọn đa năng tốt nếu chữ ký của bạn nhỏ hoặc nhiều vòng lặp dày đặc, vì các vòng vẫn giữ được độ thoáng thay vì bị mực lấp kín.
• M (medium, trung bình). Với hầu hết mọi người, đây là điểm cân bằng lý tưởng cho chữ ký: đủ đậm để nét có cá tính, nhưng không quá rộng đến mức nhòe thành một vệt.
• B (broad, to). Nét đậm, nhiều mực, hợp với những chữ ký lớn, phóng khoáng. Tuy vậy, trên một chữ ký nhỏ và rối, các chữ có thể dính vào nhau.
• BB và rộng hơn. Nên để dành cho mục đích trang trí, những dịp đặc biệt. Mực khô chậm hơn và có thể thấm sang mặt sau của giấy mỏng.

Ngòi dẹt và ngòi italic: bí mật của nét thanh nét đậm

Vẻ đẹp thư pháp kinh điển phần lớn đến từ ngòi italic và ngòi stub. Thay vì đầu tròn, những ngòi này có mép dẹt như lưỡi đục. Kéo bút xuống, mép rộng làm việc và cho nét đậm; đưa bút sang ngang hoặc đi lên, mép hẹp đảm nhận và cho nét thanh. Sự xen kẽ thanh đậm ấy gọi là độ biến thiên nét, và chính nó làm cho nhịp điệu của chữ ký hiện ra rõ ràng.

1. 1
   Giữ cố định góc bút. Cầm bút sao cho mép rộng của ngòi tạo với dòng kẻ một góc khoảng 30 đến 45 độ. Giữ nguyên góc đó suốt khi viết; đừng để bút xoay giữa các ngón tay.
2. 2
   Kẻ một hàng nét đứng. Viết mười nét xuống giống hệt nhau, rồi mười nét ngang. Nét đứng phải đậm, nét ngang mảnh hơn. Nếu không được như vậy, góc bút của bạn đã bị lệch.
3. 3
   Luyện các vòng lặp. Viết một dòng chữ l và chữ e. Để ý chỗ nét thon lại ở đỉnh mỗi vòng: sự thanh lịch đến từ chính chỗ đó.
4. 4
   Viết tên mình thật chậm. Lấy ví dụ “Minh Nam”: hai nét đứng của chữ N ra đậm, còn nét chéo ở giữa thì mảnh hơn. Viết chậm để cảm nhận được nét thay đổi ở đâu.
5. 5
   Tăng dần tốc độ. Khi phiên bản viết chậm đã đẹp, hãy viết nhanh hơn. Chữ ký là một chuyển động nhanh, và nhịp điệu của ngòi chỉ thực sự hình thành khi bạn viết ở tốc độ thật.

Bút bi, bút gel, bút kim và bút lông bi

Phần lớn chữ ký không được viết bằng bút máy. Chúng được viết bằng bất cứ cây bút nào ở gần nhất. Mỗi loại bút thường ngày lại có tính cách riêng và định hình chữ ký của bạn theo cách riêng.

• Bút bi. Mực gốc dầu đặc, khô nhanh và bám được trên hầu hết mọi bề mặt. Nhưng phải ấn mới ra mực và nét mảnh, đều. Với biểu mẫu nhiều liên dùng giấy than, đây là lựa chọn duy nhất thực sự đáng tin cậy.
• Bút gel. Mực đặc, màu tươi, viết êm và nét đầy đặn. Trông rất đẹp nhưng khô chậm hơn, nên dễ bị lem với người thuận tay trái và trên giấy bóng.
• Bút lông bi (rollerball). Mực lỏng gốc nước trong đầu bi. Nét đậm đà như bút máy nhưng không có thanh đậm. Một lựa chọn trung gian tốt nếu bạn muốn viết trơn tru mà không cần dùng bút máy.
• Bút kim (fineliner). Đầu sợi cho nét rất đều và dứt khoát. Mang lại cảm giác hiện đại, đồ họa, rất hợp với những chữ ký gọn gàng, dễ đọc. Ấn quá mạnh thì đầu bút có thể bị toe.

Một quy tắc đơn giản: nếu bạn thiết kế hoặc luyện chữ ký bằng bút máy, hãy luôn thử lại với bút bi. Nếu viết bằng bút bi mà chữ ký “vỡ” ra, nghĩa là hình dáng của nó dựa quá nhiều vào ngòi bút. Một chữ ký tốt vẫn dễ nhận ra với bất kỳ dụng cụ nào. Chúng tôi bàn kỹ hơn về điều này trong hướng dẫn luyện tập.

Màu mực: đen, xanh và xanh navy

Tuyệt đại đa số chữ ký được viết bằng một trong ba màu kinh điển. Mỗi màu có không khí riêng và nói lên một điều hơi khác về bạn, dù chỉ thật khẽ.

• Đen. Trung tính nhất và có độ tương phản cao nhất. Hiện rõ trên bản photocopy và bản scan, vì vậy nhiều người chọn màu này cho giấy tờ chính thức.
• Xanh hoàng gia. Thân thiện và tươi tắn. Một lợi ích thực tế: trên biểu mẫu in trắng đen, chữ ký màu xanh cho thấy ngay rằng nó được ký tay chứ không phải in hay sao chụp.
• Xanh navy. Một điểm giữa thanh lịch giữa đen và xanh. Kín đáo nhưng vẫn phân biệt được với chữ in. Nhiều người coi đây là màu mực ký đẹp nhất.

Ngoài giấy tờ chính thức, bạn được tự do hơn nhiều. Một lá thư riêng, một cuốn sách ký tặng, một tấm thiệp viết tay: màu đỏ rượu vang sẫm hay xanh lá đậm đều có thể rất đẹp. Chỉ cần giữ màu đủ sẫm để dễ đọc; những màu pastel nhạt thường bị chìm mất.

Thử mẫu màu: cách chọn mực

Màu mực trong lọ, trên nhãn và trên giấy là ba chuyện khác nhau. Trước khi chốt một màu, hãy làm vài mẫu thử đơn giản. Bạn chỉ cần một tờ giấy tốt và mấy cây bút của mình, hoặc một cây bút chấm mực.

1. 1
   Chuẩn bị một tờ mẫu. Viết tên các loại mực ngang đầu trang, và dưới mỗi tên kẻ một dải đậm và một đường mảnh.
2. 2
   Viết đầy đủ chữ ký của bạn. Mỗi màu ít nhất ba lần. Độ tương phản thể hiện rõ nhất ở các vòng lặp và nét kết.
3. 3
   Đợi đến khi khô hẳn. Nhiều loại mực đổi màu khi khô; chỉ đánh giá mẫu đã khô.
4. 4
   Xem dưới các loại ánh sáng khác nhau. Bên cửa sổ dưới ánh sáng ban ngày và dưới đèn buổi tối. Chẳng hạn, xanh navy có thể trông gần như đen dưới ánh đèn.
5. 5
   Photocopy hoặc chụp ảnh lại. Một tấm ảnh chụp bằng điện thoại hoặc một bản photocopy trắng đen sẽ cho thấy màu nào vẫn dễ đọc khi giấy tờ được chuyển đi tiếp.

Bảo quản và vệ sinh

Một cây bút máy có thể dùng hàng chục năm nếu được chăm sóc một chút. Vấn đề phổ biến nhất là mực khô: để bút không dùng vài tuần, mực sẽ khô lại trong khe ngòi và bộ dẫn mực, khiến bút ra mực ngắt quãng hoặc không viết được. Một thói quen đơn giản sẽ ngăn được phần lớn chuyện này.

1. 1
   Làm rỗng bút. Viết cho hết hoặc bơm phần mực còn lại trở về lọ, hoặc tháo ống mực ra.
2. 2
   Súc bằng nước ấm. Hút vào rồi đẩy ra nước sạch âm ấm (không nóng) nhiều lần cho đến khi nước chảy ra hoàn toàn trong. Với bút dùng ống mực, hãy ngâm phần ngòi trong một cốc nước.
3. 3
   Ngâm những vết mực cứng đầu. Nếu mực đã khô bám, hãy để phần ngòi trong cốc nước vài giờ. Tránh hóa chất mạnh hoặc cồn, vì chúng có thể làm hỏng vật liệu.
4. 4
   Lau khô kỹ. Dựng ngòi chúc xuống trên một tờ giấy bếp gấp đôi để giấy hút hết phần nước còn lại.
5. 5
   Bơm mực lại. Chỉ bơm mực khi bút đã hoàn toàn sạch, nhất là khi bạn đổi màu.

Bề mặt giấy

Giấy là nửa còn lại của mực. Cùng một cây bút cho nét đẹp, đầy đặn trên loại giấy tốt, hơi nhám nhẹ, còn trên tờ giấy rẻ có thớ sợi lỏng, mực loang theo sợi giấy và mép nét bị xơ ra. Hiện tượng đó gọi là loang mực (feathering). Thái cực ngược lại là giấy rất trơn, có tráng phủ: mực nằm trên bề mặt, khô chậm và dễ lem.

• Giấy văn phòng thông thường. Bút bi và bút kim viết tốt. Với bút máy, giấy mỏng có thể bị hằn sang mặt sau, và ngòi to có thể bị loang mực.
• Giấy dày hơn, có vân nhẹ. Lý tưởng cho bút máy: nét giữ được độ sắc, thanh đậm hiện rõ và mực không thấm sang mặt sau.
• Giấy mép xơ, giấy cotton hoặc giấy thủ công. Dành cho nghi lễ, giấy chứng nhận và thiệp mời. Vân giấy tạo thêm cá tính, nhưng trên giấy quá nhám, ngòi mảnh có thể bị vướng.
• Giấy bóng, có tráng phủ. Tờ rơi, ảnh, thiệp. Hãy dùng bút bi hoặc bút lông chuyên cho loại bề mặt đó, và để thật nhiều thời gian cho mực khô.

Ký trên các bề mặt khác nhau

Ngoài đời, hiếm khi chúng ta được ký ở một chiếc bàn thoải mái trên giấy đẹp. Thường thì đó là mép một quầy giao dịch, mặt sau một tấm thẻ, hay một gói hàng ai đó đang cầm chìa ra. Vài tình huống nên chuẩn bị sẵn:

• Mặt sau thẻ ngân hàng. Dải chữ ký là một bề mặt đặc biệt. Hãy dùng bút bi hoặc bút lông dầu đầu nhỏ, và để mực khô rồi mới cất thẻ lại vào ví.
• Biểu mẫu nhiều liên. Các liên bên dưới chỉ nhận được chữ khi có lực ấn, nên cần bút bi và một bàn tay chắc chắn. Bút máy, bút gel và bút kim sẽ không in sang được.
• Ảnh bóng và bìa sách. Mực gốc nước bị vón và nhòe trên bề mặt trơn. Hãy dùng bút lông dầu và đừng chạm vào chữ ký cho đến khi khô.
• Bề mặt mềm hoặc trên đầu gối. Không có mặt phẳng cứng bên dưới, chữ ký sẽ run. Một cuốn sách, một tấm bìa kẹp hồ sơ hay thậm chí mặt lưng điện thoại cũng giúp ích.
• Màn hình. Trên thiết bị của nhân viên giao hàng và máy tính bảng, chuyển động vẫn vậy nhưng độ ma sát và cảm giác phản hồi hoàn toàn khác. Chúng tôi có một bài hướng dẫn riêng: ký trên màn hình.

Người thuận tay trái, tên dài và dấu thanh

• Người thuận tay trái. Bàn tay bạn đi theo sau lớp mực mới, nên các loại mực khô chậm rất dễ bị lem. Mực khô nhanh, ngòi mảnh hơn, hoặc bút bi hay bút kim đều giúp ích. Với bút máy, hãy tìm loại mực khô nhanh và xoay tờ giấy một chút để tay bạn di chuyển bên dưới dòng chữ thay vì đè lên trên.
• Tên dài hoặc nhiều chữ. Với một cái tên như “Tôn Nữ Hoàng Bảo Ngọc”, ngòi to có thể khiến chữ ký trông chật chội. Ngòi F hoặc M, hay một cây bút kim, sẽ giữ cho chừng ấy chữ cái gọn gàng hơn. Bài hướng dẫn về độ dễ đọc của chúng tôi nói kỹ hơn về điều này.
• Dấu thanh và dấu phụ. Các dấu như sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng hay mũ của â, ê, ô và móc của ư, ơ là những nét nhỏ, viết rất nhanh. Nhiều người lược bớt chúng khi ký, nhưng nếu dấu là một phần cá tính của chữ ký, hãy chọn cây bút ra mực ngay từ nét đầu tiên.
• Tên rất ngắn. Một chữ ký như “Lê Na” hay “Lý An” có rất ít nét, nên chất lượng nét quyết định hiệu quả. Ngòi to hoặc ngòi italic mang lại rất nhiều, giúp chỉ vài chữ cái cũng có sự hiện diện thực sự.

Nếu nét kết, tức nét bay hay vòng lặp ở cuối, có ý nghĩa với bạn, hãy để ý xem nó thon lại thế nào với các loại bút khác nhau. Bút máy nhạt dần một cách nhẹ nhàng; bút bi dừng lại đột ngột. Bài viết về nét kết chữ ký của chúng tôi có thêm nhiều ý tưởng.

Bình dân hay cao cấp?

Bạn không cần chi nhiều tiền để có một chữ ký đẹp. Có rất nhiều cây bút máy phổ thông viết ổn định, thay được ngòi và hoàn hảo để luyện tập. Những cây bút đắt tiền hơn chủ yếu khác ở vật liệu, trọng lượng, độ hoàn thiện và độ đàn hồi của ngòi. Những điều đó thật dễ chịu, nhưng chúng không thể biến một chuyển động ngập ngừng thành tự tin.

Một cây bút đắt tiền không ký thay bạn đẹp hơn, nhưng nó sẽ tôn lên tuyệt đẹp một chuyển động đã được luyện kỹ.

Trong Calligra, bạn có thể học chữ ký của mình từng chữ cái một, và chế độ luyện tập có chấm điểm cho thấy độ trôi chảy và sự tự tin của bạn tiến bộ ra sao. Khi chuyển động đã thực sự nằm trong tay, chữ ký sẽ đẹp với bất kỳ cây bút nào.

Câu hỏi