Kiến thức › Phong cách
Phong cách
Thiết kế chữ cái đầu: gương mặt của chữ ký
Chữ cái đầu tiên mang cá tính, nhịp điệu và phần lớn khả năng nhận diện. Tỷ lệ, nét vào bút, vòng lặp, cách nối và cách giản lược, từng bước một.
Chỉ cần liếc qua chữ ký của bạn, thứ người ta thấy đầu tiên là chữ hoa mở đầu. Đó là hình khối cao nhất, sinh động nhất trên dòng, và mọi thứ phía sau đều xếp hàng theo nó. Chữ cái đầu là gương mặt của chữ ký: nó giúp chữ ký dễ nhận ra, định nhịp, và trong một chữ ký viết vội, nó thường là phần duy nhất còn đọc được. Dưới đây chúng ta sẽ bàn về kích thước, nét vào bút, vòng lặp, cách nối, những chữ dễ và khó, hai chữ hoa, chữ lồng (monogram), cách giản lược và các lỗi thường gặp, rồi kết thúc bằng một kế hoạch luyện tập hai tuần.
Vì sao chữ cái đầu quan trọng nhất
Mắt đọc từ trái sang phải và dừng lâu nhất ở hình khối đầu tiên nó gặp. Phần còn lại của chữ ký thường là một làn sóng chạy liền, trong đó chữ thường bị nhòe đi và phần cuối thì kéo dài lơ lửng. Chữ hoa vươn lên trên dòng và neo giữ cả chữ ký. Nếu cái neo ấy vững, chữ ký vẫn là của bạn ngay cả khi phần còn lại được viết vội.
Điều này cũng rất thực tế: khi một chữ ký được so sánh với chữ ký trước đó, những hình khối lớn, nổi bật là dễ đối chiếu nhất. Chữ cái đầu vừa là phần trang trí, vừa là dấu hiệu nhận dạng.
Chữ thường đánh vần tên bạn; chữ hoa cho thấy bạn là ai.
Tỷ lệ: chữ hoa nên lớn cỡ nào?
Một điểm khởi đầu tốt là chữ hoa cao khoảng hai đến hai lần rưỡi chiều cao x của chữ thường (phần thân của chữ “a” hay “o”). Nhỏ hơn thì nó bị lẫn đi; lớn hơn nhiều thì chữ ký trở nên nặng đầu, các chữ thường như đang ngồi thu lu dưới chân nó.
Độ rộng cũng quan trọng không kém. Hẹp và cao trông thanh lịch; rộng và tròn trông cởi mở, thân thiện. Một cái tên dài như “Nguyễn Hoàng Phương Uyên” sẽ hợp với chữ hoa hẹp hơn. Một cái tên ngắn như “Lê An” có thể dùng chữ hoa đầy đặn hơn để tạo khối cho toàn bộ chữ ký.
- 1Viết tên như bình thường. Như khi bạn ký nhận một gói hàng, không phải nét chữ đẹp nhất của bạn.
- 2Đo chữ thường. Dùng giấy ô li hoặc thước kẻ: chữ “a” cao bao nhiêu?
- 3Viết ba chữ hoa. Cao gấp hai, hai rưỡi và ba lần chiều cao đó, mỗi chữ đi kèm cùng một phần tiếp theo.
- 4Nhìn từ khoảng cách một sải tay. Phiên bản nào đọc lên như một thể thống nhất, chứ không phải một gã khổng lồ cạnh một hàng chú lùn?
- 5Ghi lại tỷ lệ. Viết nó ra lề giấy để lần sau bạn giữ đúng.
Nét vào bút: nơi ngòi bút đáp xuống
Nét vào bút là chuyển động nhỏ khi ngòi đáp xuống giấy trước khi bắt đầu chữ cái thực sự. Nó quyết định chữ ký cất cánh hay khựng lại: một đường cong tự tin tạo nhịp, còn một chấm hay một cái móc ngập ngừng cho thấy bàn tay đã dừng lại để suy nghĩ.
- Đường cong đi lên từ dưới. Ngòi bút lướt lên từ phía dưới bên trái tới đỉnh nét thân. Tự nhiên, đúng chất chữ viết tay liền nét; hợp với hầu hết mọi chữ cái.
- Thả từ trên xuống. Một vòng nhỏ hoặc hình giọt nước ở đỉnh, rồi kéo nét thân xuống. Hơi trang trọng; rất đẹp ở F, T và J.
- Nét dẫn dài. Một nét phẳng đi tới từ bên trái. Năng động và hiện đại, nhưng rất dễ bị kéo quá dài.
- Không có nét vào. Ngòi bắt đầu ngay ở đỉnh nét thân. Gọn và nhanh; hãy để phần còn lại của chữ cái có nhiều cá tính hơn.
Hãy thử: viết chữ hoa mười lần và để ý xem có một khoảng ngừng rất nhỏ sau nét vào bút không. Nếu lần nào cũng có, nghĩa là nét vào là một quyết định riêng chứ không phải một phần của chữ cái. Hãy rút ngắn nó hoặc gộp nó vào nét thân đầu tiên.
Vòng lặp: khi nào giúp ích, khi nào gây hại
Một vòng lặp mở, đặt đúng chỗ sẽ thêm đà và giúp chữ ký dễ nhận ra. Rắc rối bắt đầu khi vòng lặp sinh sôi: ba vòng nhỏ trông rối rắm và mỗi lần viết lại ra một kiểu, làm giảm khả năng nhận diện.
- Một vòng lớn, không phải nhiều vòng nhỏ. Đặt nó ở chỗ chữ cái tự nhiên đổi hướng: chân chữ L, lưng chữ D, đỉnh chữ S.
- Giữ cho vòng mở. Một vòng lặp bị mực lấp kín sẽ trông như vết mực. Hãy chừa khoảng thở bên trong.
- Để ý chiều xoay. Ngược chiều kim đồng hồ đi theo lối chữ viết tay và dễ với hầu hết bàn tay; xuôi chiều kim đồng hồ ấn tượng hơn nhưng cần luyện tập.
- Đừng cạnh tranh với nét kết. Nếu chữ ký khép lại bằng một vòng lớn, hãy giữ vòng của chữ hoa khiêm tốn, và ngược lại.
Hãy thiết kế chữ hoa cùng lúc với nét kết, vì cả hai cùng đóng khung chữ ký; xem thêm bài viết về nét kết.
Nối chữ hoa với phần tên
Một chữ hoa đẹp sẽ mất sức nếu ngòi bút nhấc lên và chữ thường bắt đầu ở một chỗ khác. Nét nối mang chuyển động cuối cùng của chữ hoa sang chữ cái thứ hai. Nó không bắt buộc, nhưng khi nối được, chữ ký trở nên liền mạch và nhanh hơn.
Có ba lựa chọn. Nối trực tiếp cho nét cuối chạy thẳng vào chữ cái tiếp theo; với A, M, N hay K, việc này gần như tự xảy ra. Nối vòng ngược cuộn ngược lại và nối từ phía dưới, hợp với D, O và P. Khoảng trống có chủ ý để chữ hoa đứng riêng; hoàn toàn ổn, miễn là khoảng trống lần nào cũng như nhau.
- 1Tìm chỗ chữ hoa kết thúc. Ở trên cao, ở giữa hay ở dưới thấp?
- 2Tìm chỗ chữ cái thứ hai bắt đầu. Chữ “a” bắt đầu ở trên cao, chữ “i” ở dưới thấp, chữ “r” ở giữa.
- 3Nối chúng bằng đường cong ngắn nhất. Nếu hai điểm cách xa nhau, hãy thử một dạng chữ hoa có điểm kết gần hơn.
- 4Viết hai mươi lần, thật nhanh. Nếu nét nối vẫn trụ được ở tốc độ cao, hãy giữ nó. Nếu lần nào cũng đứt, hãy chấp nhận khoảng trống hoặc đổi dạng chữ.
Chữ hoa dễ và chữ hoa khó
Có những chữ cái trao sẵn cho bạn vòng lặp và đà viết; có những chữ cần thiết kế công phu hơn. Điểm qua nhanh:
- A. Hào phóng: có sẵn một điểm cao tự nhiên, và chân phải chạy về phía chữ cái tiếp theo. Bỏ nét gạch ngang hoặc biến nó thành một vòng lặp.
- K. Trung bình. Một vòng lặp có thể nối nét thân với nhánh trên; chân chữ là bệ phóng tuyệt vời cho nét nối.
- M. Dễ và có nhịp, bản thân nó đã là một làn sóng. Đừng để nó quá rộng.
- S. Một chuyển động duy nhất, tự nó đã gọi vòng lặp. Chỉ cần đừng để nó quá to.
- B, D, P, R. Nét thân và phần bụng chữ bắt đầu riêng rẽ; một vòng lặp từ trên xuống sẽ gộp chúng thành một nét.
- H, T, F, E. Phần lớn là đường thẳng. Nét vào bút và một vòng lặp tạo đà; nét ngang của chữ T có thể thành một đường cung dài phủ trên cả tên.
- O, C, G. Khép kín và tròn. Mở chữ O ở phía trên và để nét nối chạy ra từ chỗ hở.
Các tổ hợp như Ng, Nh, Th, Tr, Ch, Kh, Ph, Gi hay Qu chỉ có một chữ hoa; chữ thứ hai là chữ thường. Hãy coi nó là điểm khởi đầu của nét nối. Trong Ng, nét cuối của chữ N chạy thẳng vào chữ g; phần đuôi của chữ g có thể vòng ngược lại bên dưới cả chữ ký.
Hai chữ hoa: tên và họ
Khi viết cả họ lẫn tên, bạn có từ hai chữ hoa trở lên; hãy quyết định chữ nào mang điểm nhấn. Thứ tự cũng khác nhau: trong tiếng Việt, họ đứng trước, nên “Nguyễn Thu Hà” mở đầu bằng N, còn khi viết theo thứ tự quốc tế, “Hà Nguyễn” mở đầu bằng H. Hai chữ hoa to bằng nhau, cầu kỳ như nhau gần như luôn tranh giành nhau và chia đôi chữ ký.
- Chữ hoa của họ lớn hơn, nhiều trang trí hơn
- Chữ hoa của tên đơn giản hơn
- Cảm giác truyền thống, ngăn nắp
- Hợp với những hoàn cảnh trang trọng
- Chữ hoa của tên được nét bay
- Họ ngắn gọn hơn, có khi chỉ là chữ cái đầu
- Cảm giác gần gũi, cá nhân hơn
- Hợp khi tên của bạn đặc biệt
Một mẹo đáng tin cậy là để hai chữ hoa chồng lên nhau: chẳng hạn nét thân thứ hai của chữ H mọc ra từ chính nét thân của chữ N. Với “Hà Nguyễn”, một chữ H cao, một chữ N thấp hơn, sinh động, cùng phần “guyễn” được rút gọn, sẽ tạo nên một chữ ký nhanh và cân đối.
Hai chữ hoa nặng ngang nhau là hai chữ ký trên cùng một dòng; hãy chọn một chữ làm gương mặt.
Chữ lồng: khi chữ hoa chính là chữ ký
Chữ lồng (monogram), tức chỉ các chữ cái đầu đan vào nhau, nhanh và dễ nhận ra: lý tưởng để ký nháy từng trang hoặc đánh dấu sách và tranh vẽ. Việc nó có được chấp nhận thay cho chữ ký đầy đủ hay không là do cơ quan quyết định.
- Đặt cạnh nhau. Các chữ cái tách rời trên cùng một đường chân chữ. Đơn giản và dễ đọc nhất.
- Chồng lên nhau. Nét thân của chữ này cắt qua chữ kia. Gọn và dễ nhận ra.
- Chung nét thân. H và K có thể dùng chung một nét đứng. Dạng gọn nhất.
- Lồng vào nhau. Một chữ nằm bên trong chữ kia. Ấn tượng nhưng chậm; tốt nhất là để trang trí.
Hãy xây dựng chữ lồng quanh chính chữ hoa trong chữ ký đầy đủ của bạn, để cả hai trông như cùng một gia đình.
Giản lược: giữ lại chuyển động đặc trưng
Chữ G viết theo kiểu sách giáo khoa có năm, sáu nét; chữ G trong chữ ký có thể chỉ là một đường cong kèm một vòng lặp. Giản lược nghĩa là tìm ra phần mà thiếu nó thì không nhận ra chữ cái, và cắt bỏ những gì chỉ tốn thời gian.
- 1Viết chậm, theo kiểu chữ học trò. Đếm số nét và số lần nhấc bút.
- 2Đánh dấu phần cốt lõi. Đỉnh của chữ A, điểm giao của chữ K, đường cong giữa của chữ E.
- 3Bỏ đi một thành phần. Thứ tốn công nhất mà đóng góp ít nhất, như nét gạch ngang của chữ A.
- 4Nối những gì còn lại. Ở chỗ bạn nhấc bút, hãy thử một vòng lặp hoặc một khúc ngoặt gắt.
- 5Thử với một người khác. Nếu họ gọi tên chữ cái ngay lập tức, bạn đang đi đúng hướng.
Xem thêm về cách cân bằng giữa độ dễ đọc và cá tính trong bài viết về độ dễ đọc. Nếu trong chữ ký chỉ có một chữ cái đọc được, hãy để đó là chữ cái đầu tiên.
Lỗi thường gặp và cách sửa nhanh
- Chữ hoa quá to. Chữ ký nặng đầu. Giảm chiều cao; thay vào đó cho chữ dài xuống dưới hoặc rộng ra một chút.
- Quá nhiều trang trí. Mỗi lần viết lại ra một kiểu. Chỉ giữ một nét bay.
- Nét vào ngập ngừng. Có một chấm hay cái móc ở chỗ ngòi đáp xuống. Hãy bắt đầu chuyển động từ trên không để ngòi chạm giấy khi đang di chuyển.
- Đứt quãng sau chữ hoa. Tìm đường cong ngắn nhất tới chữ cái thứ hai, hoặc biến khoảng trống thành có chủ ý.
- Độ nghiêng không khớp. Luyện giữa các đường kẻ nghiêng cho đến khi chữ hoa và chữ thường nghiêng cùng nhau.
- Vòng lặp bị bít. Vòng to hơn, chuyển động nhanh hơn, ấn nhẹ hơn ở chỗ đổi hướng.
- Dấu bay lung tung. Cố định vị trí của nó, hoặc gộp nó vào một nét.
Kế hoạch luyện tập hai tuần
Một chữ hoa mới thực sự là của bạn khi bạn không còn phải nghĩ về nó. Mười phút mỗi ngày trong hai tuần hiệu quả hơn một buổi chiều dài. Về các phương pháp chung, xem hướng dẫn luyện tập của chúng tôi.
- 1Ngày 1–2: các biến thể. Viết kín một trang các phiên bản: nét vào khác nhau, vòng lặp khác nhau, kích thước khác nhau. Cứ thu thập, đừng đánh giá.
- 2Ngày 3: chọn lọc. Khoanh tròn ba phiên bản, viết mỗi phiên bản cùng tên đầy đủ, xem phiên bản nào hợp với phần còn lại.
- 3Ngày 4–6: một dạng duy nhất. Chỉ luyện dạng đó, chậm rồi nhanh dần.
- 4Ngày 7: kiểm tra từ xa. Nhìn từ khoảng cách một sải tay, rồi từ đầu kia căn phòng.
- 5Ngày 8–11: nét nối. Mỗi ngày hai mươi lần viết nhanh chữ hoa cùng chữ cái thứ hai.
- 6Ngày 12–13: điều kiện thực tế. Đứng mà ký, ký trong một ô hẹp, ký bằng một cây bút tệ hơn.
- 7Ngày 14: so sánh. Đặt trang của ngày đầu tiên cạnh trang hôm nay. Vững hơn và tự tin hơn chưa? Vậy là xong.
Các bài học từng chữ cái của Calligra đi theo đúng trình tự này: chữ hoa riêng lẻ, rồi đến nét nối, rồi toàn bộ chữ ký. Chế độ luyện tập có chấm điểm cho thấy chữ hoa của bạn nhất quán đến đâu giữa các lần thử.
Trường hợp đặc biệt: tên ngắn, tên dài và tên khác thường
Tên rất ngắn như “Lê An” hay “Đỗ Vy” khiến chữ hoa gần như là toàn bộ chữ ký, nên nó có thể lớn hơn và sinh động hơn, thậm chí quét một đường dài bên dưới cả tên. Tên dài như “Công Tôn Nữ Hoàng Bảo Ngọc” cần điều ngược lại: một chữ hoa gọn gàng, dễ đọc, vì phần còn lại đằng nào cũng sẽ được viết tắt.
Chữ cái đầu ít gặp như X, Q hay Y vốn đã dễ nhận ra; thử thách là độ dễ đọc. Đuôi chữ Q có thể trở thành nét nối, phần thả xuống của chữ Y là một vòng lặp dưới tự nhiên.
Chưa chắc hướng nào hợp với bạn? Bài trắc nghiệm phong cách ngắn của Calligra sẽ cho bạn thấy các phong cách hợp với mình ngay trên chính tên bạn, mỗi phong cách xử lý chữ hoa theo một cách khác nhau. Và bài viết về chữ ký chuyên nghiệp sẽ giúp bạn kết nối mọi thứ lại với nhau.
Một câu đáng ghi nhớ
Một chữ hoa tốt cao khoảng hai đến hai lần rưỡi chiều cao x, bắt đầu bằng một nét vào tự tin, có nhiều nhất một vòng lặp và chạy vào phần tên bằng một đường cong ngắn. Khi có nhiều chữ hoa, hãy chọn một chữ làm gương mặt. Xử lý dấu, phần trang trí và các tổ hợp chữ cái một cách có chủ ý, và để bài kiểm tra tốc độ quyết định: thứ gì vẫn dễ nhận ra khi bạn viết vội, thứ đó là của bạn.
Câu hỏi
Nếu chữ hoa của tôi khó viết thì sao?
Hãy giản lược nó. Giữ lại một hai thành phần làm nên sự dễ nhận ra, còn lại bỏ đi hoặc nối chúng bằng vòng lặp: chữ E có thể là một đường cong kép, chữ H là hai nét thân nối nhau bằng một vòng lặp. Bạn cần một chuyển động đặc trưng, không phải một chữ cái trong sách giáo khoa. Nếu không dạng nào thấy tự nhiên, hãy viết thật nhanh hai mươi lần và xem tay bạn tự trôi về hướng nào.
Chữ hoa của họ hay của tên nên lớn hơn?
Chỉ nên nhấn vào một chữ. Theo truyền thống đó là họ, nhưng nếu tên của bạn đặc biệt hơn hoặc là cái mọi người vẫn gọi bạn, hãy để tên dẫn đầu và giữ phần họ đơn giản, có thể chỉ là chữ cái đầu. Chữ ký cần một tiêu điểm duy nhất.
Tôi có thể bỏ dấu trên chữ hoa không?
Chữ ký là dấu ấn cá nhân chứ không phải cách viết chính thức tên của bạn, nên nhiều người bỏ dấu thanh hoặc dấu mũ, hay gộp chúng vào một nét. Nếu giữ lại, hãy viết dấu nhỏ và nhất quán. Việc một cơ quan có yêu cầu gì hay không tùy nơi và tùy quốc gia; nếu chưa chắc, hãy hỏi họ.
Tôi có thể dùng chữ lồng thay cho chữ ký đầy đủ không?
Để ký nháy từng trang hoặc đánh dấu sách, tranh vẽ thì được. Với hợp đồng, giấy tờ chính thức hay giao dịch ngân hàng, cơ quan đó sẽ quyết định họ chấp nhận gì, và điều này khác nhau giữa các quốc gia. Hãy thiết kế chữ lồng quanh chữ hoa trong chữ ký đầy đủ để hai thứ thuộc về nhau.
Mất bao lâu thì một chữ hoa mới trở nên tự nhiên?
Điều này rất khác nhau. Nhiều người thấy rằng vài tuần luyện tập ngắn, đều đặn là đủ để bàn tay tự đảm nhận, dù thói quen cũ có thể quay lại khi căng thẳng. Nếu bạn thay đổi toàn bộ chữ ký, bài viết về việc đổi chữ ký có nói về hồ sơ chính thức.
Tôi thuận tay trái. Tôi có nên thiết kế chữ hoa theo cách khác không?
Hãy cho hướng nét phù hợp với bàn tay của bạn. Những nét phải đẩy bút, như nét vào dài từ trái sang phải, thường bị vướng, vì vậy hãy ưu tiên nét thân kéo từ trên xuống và những đường cong ngắn đi tới từ bên phải. Xoay tờ giấy và dùng mực khô nhanh để tránh lem.
Chữ hoa không nối với các chữ còn lại có sao không?
Hoàn toàn không sao. Nhiều chữ ký đẹp có chữ hoa đứng riêng. Chỉ cần khoảng trống có chủ ý và lần nào cũng như nhau; nếu chữ thường mỗi lần lại bắt đầu ở một chỗ khác, hãy tìm một đường cong nối ngắn.
Thử với chính tên của bạn
Đọc thêm
Kiến thức
Phong cáchGạch chân, vòng lặp hay nét đuôi? Cách kết thúc chữ ký
Nét cuối cùng định giọng điệu cho cả chữ ký. Đây là những kiểu kết phổ biến nhất, ý nghĩa của từng kiểu, và cách chọn kiểu hợp với tên của bạn cũng như những nơi bạn thường ký.
Phong cáchTên đệm và tên gọi ở nhà: nên đưa gì vào chữ ký?
Trần Ngọc Hân, người cả nhà gọi là Bống. Lê Đức Thắng, từ hồi còn bé xíu đã được gọi là Bin. Khi bạn mang nhiều hơn một cái tên, chữ ký buộc bạn phải chọn: cả họ tên, chỉ một phần, một chữ cái viết tắt hay tên gọi ở nhà. Bài này cho bạn biết khi nào cách nào phù hợp.
Phong cáchDấu trong chữ ký: é, ö, č, ł và các dấu khác
Một dấu có thể là một chấm lạc lõng, hoặc là một trong những chi tiết đẹp nhất của chữ ký. Khi nào thêm dấu, cho nó hình dáng gì, làm sao để nó trụ được khi vội và trên màn hình, và xử lý thế nào với chữ cái tiếng Séc, Slovakia, Ba Lan, Romania, Thổ Nhĩ Kỳ hay Pháp.
