Kiến thức › Phong cách
Phong cách
Tên đệm và tên gọi ở nhà: nên đưa gì vào chữ ký?
Trần Ngọc Hân, người cả nhà gọi là Bống. Lê Đức Thắng, từ hồi còn bé xíu đã được gọi là Bin. Khi bạn mang nhiều hơn một cái tên, chữ ký buộc bạn phải chọn: cả họ tên, chỉ một phần, một chữ cái viết tắt hay tên gọi ở nhà. Bài này cho bạn biết khi nào cách nào phù hợp.
Hầu hết lời khuyên về chữ ký đều bắt đầu bằng câu “cứ viết tên mình ra”. Vấn đề là nhiều người trong chúng ta không chỉ có một cái tên. Giấy khai sinh ghi họ, tên đệm và tên, gia đình gọi bạn bằng một tên ở nhà, còn bạn bè, đồng nghiệp lại dùng một tên khác nữa, có khi là tên tiếng Anh. Lần đầu phải ký một thứ quan trọng, câu hỏi bỗng hiện ra: tên nào của mình sẽ nằm trên tờ giấy? Tin vui là không có một đáp án đúng duy nhất, và chữ ký thường không cần viết đủ họ tên khai sinh của bạn từng chữ một. Điều quan trọng là hình thức bạn chọn phải là của bạn, viết nhanh được, và lần nào cũng ra giống nhau. Trong bài này, chúng ta sẽ đi qua các lựa chọn, từ viết cả tên đệm, viết tắt tên đệm, đến dùng tên gọi ở nhà, xem cách nào hợp với đời thường và cách nào hợp với giấy tờ chính thức, rồi thử một bài kiểm tra đơn giản để tìm ra hình thức của riêng bạn. Đây không phải tư vấn pháp lý: khi có việc hệ trọng, quy định của tổ chức liên quan luôn là thứ quyết định.
Vì sao đây lại là một câu hỏi?
Với người Việt, câu hỏi này đến với hầu như ai cũng vậy. Tên đệm gần như ai cũng có, họ đứng đầu, tên gọi đứng cuối, và nhiều người có tên đệm hai, ba chữ, như “Tôn Nữ” hay “Hoàng Phương”. Tên đệm thường mang ý nghĩa gia đình: nhắc đến dòng họ, thế hệ, hoặc mong ước của cha mẹ.
Trong khi đó, đời sống hằng ngày lại diễn ra dưới một cái tên khác. Hân thành Bống, Thắng thành Bin, Phương Anh được gọi gọn là Phanh. Ở trường hay ở công ty, không ít người dùng tên tiếng Anh như Lily, David hay Ken. Có người được gọi bằng tên đệm vì tên chính trùng với ai đó trong nhà. Và có người mang một tên ở nhà chẳng giống gì tên khai sinh, như Mít, Su hay Tũn.
- Tên khai sinh. Họ, tên đệm và tên như trên giấy khai sinh, căn cước và hợp đồng của bạn.
- Tên bạn dùng. Tên mọi người gọi bạn ở chỗ làm, ở trường, trong nhóm bạn. Có thể là tên chính, cũng có thể là tên đệm hoặc tên tiếng Anh.
- Tên gọi ở nhà. Dạng rút gọn, trìu mến hay hoàn toàn khác mà chỉ những người thân thiết nhất mới dùng.
Chữ ký nằm đâu đó giữa ba cái tên này. Nó không phải là cách viết họ tên ra, mà là một dấu hiệu đại diện cho bạn. Điều đó cho bạn khoảng trống để lựa chọn, nhưng nên chọn có chủ đích, vì hình thức bạn chốt lại sẽ theo bạn trong nhiều năm.
Chữ ký cần có những gì?
Nhiều người nghĩ chữ ký phải thể hiện đầy đủ họ tên khai sinh. Trên thực tế, rất nhiều chữ ký chỉ gồm một chữ hoa và một nét lượn, và vẫn được chấp nhận bình thường. Điều thường được quan tâm không phải là từng chữ cái có đọc được không, mà là dấu ký đó có phải của bạn không và có giống với chữ ký bạn đã đưa trước đây không.
- Dễ nhận ra. Người đã từng thấy chữ ký của bạn phải nhận ra nó lần nữa. Điều đó không đòi hỏi mọi cái tên, nhưng đòi hỏi một hình dáng riêng và luôn giống nhau.
- Nhất quán. Cùng một hình thức ở ngân hàng, ở công ty và khi ký nhận hàng. Sai lầm lớn nhất không phải là chọn sai tên, mà là đổi qua đổi lại giữa nhiều kiểu.
- Một điểm đối chiếu. Chữ ký trên giấy tờ tùy thân và chữ ký mẫu lưu ở ngân hàng là chuẩn để so với những chữ ký sau này. Nên giữ sát với nó.
Chữ ký nên dễ đọc đến mức nào, chúng tôi đã viết trong một bài riêng. Ở đây câu hỏi là cái tên nào làm nền cho nó.
Năm hướng có thể chọn
Nếu bạn có tên đệm hoặc một tên gọi ở nhà quen thuộc, bạn có khoảng năm hướng để chọn. Hướng nào cũng có thể ổn, và mỗi hướng có cái giá riêng.
- 1Chỉ tên và họ. Lựa chọn phổ biến và đơn giản nhất. Tên đệm được bỏ qua, chữ ký vẫn ngắn và nhanh.
- 2Viết cả tên đệm. Đầy đủ và trang trọng hơn, nhưng dài hơn. Hợp với tên ngắn; với tên dài thì dễ kéo lê thê.
- 3Tên kèm chữ cái đầu của tên đệm. Một chữ viết tắt nhỏ cho tên đệm. Tên đệm vẫn còn đó mà không làm bạn chậm lại.
- 4Tên bạn thường dùng. Nếu mọi người gọi bạn bằng tên đệm, chính tên đó đi vào chữ ký, còn tên chính cùng lắm chỉ là một chữ viết tắt.
- 5Tên gọi ở nhà. Riêng tư và thân thiện, nhưng nên cẩn trọng khi dùng ở nơi chính thức.
Họ có mặt trong hầu hết các phiên bản, ít nhất là dưới dạng chữ cái đầu. Đó là sợi dây nối với gia đình, và là thứ phần lớn giấy tờ tìm thấy bên cạnh tên bạn. Thứ tự họ và tên cũng khác nhau: theo tiếng Việt thì họ đứng trước, trên giấy tờ quốc tế thì có khi tên đứng trước. Đa số người cứ theo thứ tự họ quen viết tên mình hằng ngày.
Câu hỏi không phải bạn có bao nhiêu cái tên, mà là bạn có thể ký bằng tên nào theo cùng một cách mỗi ngày.
Tên đệm: khi nào nên viết đủ
Viết đủ cả tên đệm sẽ ổn khi các chữ đều ngắn, khi tên đệm có ý nghĩa với bạn, hoặc khi tên đệm và tên đọc lên như một khối. “Lê An Na” vẫn viết thoải mái trong một chuyển động. “Công Tằng Tôn Nữ Hoàng Phương Uyên” thì không: viết đủ ra sẽ chậm, và gần như chắc chắn phần cuối sẽ rời rạc.
- Trông đầy đủ, trang trọng hơn.
- Phân biệt bạn với người trùng tên.
- Giữ ý nghĩa gia đình của tên đệm.
- Với tên ngắn, gần như không làm chậm.
- Dài hơn, cần nhiều chỗ hơn.
- Nhiều nét hơn, khó viết giống nhau mỗi lần.
- Bị bóp méo trong ô nhỏ.
- Khó vừa màn hình khi ký bằng ngón tay.
Một thước đo đơn giản: đếm số chữ cái trong họ, tên đệm và tên. Nếu cộng lại khoảng mười lăm chữ hoặc ít hơn, viết đủ tên đệm có thể vẫn thoải mái. Nếu nhiều hơn hẳn, nên rút tên đệm thành chữ cái đầu. Đó không phải quy tắc, chỉ là điểm xuất phát: bàn tay và nhịp viết của bạn mới là thứ quyết định.
Tên đệm dưới dạng chữ viết tắt
Với nhiều người, đây là điểm cân bằng. Tên đệm không biến mất, nhưng không phải viết đủ. Một chữ cái nhỏ cho tên đệm, hoặc hai chữ cái đầu đan vào nhau ở phần mở đầu: như vậy chữ ký vẫn giữ đủ tên bạn mà hầu như không dài thêm.
- Đặt ở đâu? Theo thứ tự tiếng Việt, chữ viết tắt của tên đệm thường nằm giữa họ và tên: “Trần N. Hân”. Khi viết theo thứ tự quốc tế, nó nằm sau tên và trước họ: “Hân N. Trần”.
- Có dấu chấm hay không? Dấu chấm trông gọn và rõ hơn, nhưng là thêm một động tác. Trong chữ ký nhanh, chỉ cần chữ cái với một nét thoát ngắn là đủ, miễn là lần nào bạn cũng viết như nhau.
- Lớn cỡ nào? Nhỏ hơn chữ hoa chính. Nếu to bằng nhau, mắt sẽ thấy hai cái tên ngang hàng và trọng tâm chữ ký bị xô lệch.
- Cùng độ nghiêng. Chữ viết tắt thêm vào phải nghiêng cùng chiều với phần còn lại của chữ ký, nếu không nó sẽ trông như được gắn vào sau.
Một cách khác là nối hai chữ cái đầu ở phần mở đầu, như một chữ lồng. Cách này đặc biệt đẹp khi hai chữ hợp nhau, ví dụ N và H, hoặc T và H. Chúng tôi hướng dẫn thiết kế chữ hoa từng bước trong bài viết về chữ cái đầu.
Nếu bạn được gọi bằng tên đệm
Chuyện này phổ biến hơn bạn nghĩ: một người có tên khai sinh là Nguyễn Minh Anh, nhưng từ nhỏ ai cũng gọi là Minh. Một chữ ký mở đầu bằng chữ “A” mà chẳng ai liên tưởng đến người đó sẽ có cảm giác lạ. Chữ ký có thể thuộc về tên bạn thực sự dùng, còn tên chính cùng lắm chỉ xuất hiện như một chữ viết tắt.
- Đặt tên bạn dùng vào trung tâm. Chữ hoa của nó nên là chữ lớn, nổi bật, vì đó là cái tên mọi người biết đến bạn.
- Tên chính có thể là một chữ viết tắt nhỏ. Một chữ “A.” đi kèm tên bạn dùng sẽ chỉ về họ tên khai sinh đầy đủ, và có thể hữu ích trên giấy tờ chính thức.
- Giữ sát với chữ ký bạn đã đăng ký. Nếu ngân hàng hay giấy tờ tùy thân của bạn đã có một hình thức nhất định và bạn muốn đổi, hãy tìm hiểu trước nơi nào cần đăng ký thay đổi.
Nếu điều này khiến bạn muốn đổi chữ ký hiện tại, bài đổi chữ ký giải thích chữ ký mẫu được lưu ở đâu và cách đưa hình thức mới vào sử dụng.
Tên gọi ở nhà trong chữ ký: đời thường và chính thức
Tên gọi ở nhà là lựa chọn riêng tư nhất. Một chữ ký mở đầu bằng “Bống” hay “Bin” thân thiện, thoải mái và thường nhanh hơn nhiều so với họ tên đầy đủ. Câu hỏi là bạn dùng nó ở đâu.
- Thiệp, thư, quà tặng.
- Tranh vẽ, tác phẩm của bạn, ghi chú.
- Ký tặng, nếu có ngày phải ký tặng.
- Giấy tờ giữa bạn bè, gia đình và cộng đồng.
- Hợp đồng, ngân hàng và việc hành chính.
- Ô chữ ký trên giấy tờ tùy thân.
- Giấy tờ của công ty hoặc nhà trường.
- Bất cứ chỗ nào chữ ký của bạn được so với chữ ký mẫu.
Ở nơi chính thức, vấn đề không hẳn nằm ở bản thân tên gọi ở nhà, mà ở chỗ không thấy mối liên hệ nào giữa một chữ ký dựng từ tên ở nhà và họ tên đầy đủ in trên giấy. Nếu ai đó thấy một chữ ký mở đầu bằng “Bin” phía trên dòng chữ “Lê Đức Thắng”, việc họ thắc mắc là dễ hiểu. Vì vậy, nếu tên ở nhà là nền của chữ ký, nên giữ ít nhất họ của bạn, hoặc chữ cái đầu của họ, trong đó.
Khi tên gọi bắt đầu bằng cùng một chữ cái
Bạn gặp may nếu tên bạn dùng và tên khai sinh bắt đầu bằng cùng một chữ cái: Linh và Lily, Duy và David, Mai và May. Chữ hoa là chung, nên phần đầu tiên và đặc trưng nhất của chữ ký hợp với cả hai tên. Phần sau chữ hoa có thể ngắn và trôi chảy đến mức khó nhận ra sự khác biệt.
Nếu hai tên bắt đầu bằng hai chữ khác nhau, như Hân và Bống, hay Quân và Ken, thì không có điểm khởi đầu chung. Khi đó, gọn gàng hơn cả là để chữ ký chính thức đi từ tên khai sinh, còn dạng tên ở nhà sống riêng, chỉ trong những dịp cá nhân.
Trần Ngọc Hân làm văn phòng, và từ bé ai cũng gọi chị là Bống. Nhiều năm liền chị có ba chữ ký: một kiểu mở đầu bằng “Hân” cho ngân hàng, một kiểu mở đầu bằng “Bống” cho đồng nghiệp, và một chữ lồng “NH” cho bảng chấm công. Một hôm, một đồng nghiệp đặt hai tờ giấy trước mặt chị và hỏi tờ nào là chị ký. Cả hai đều là của chị. Từ đó chị chỉ dùng một chữ ký: chữ “T” nhỏ gọn cho họ, chữ “N” nhỏ cho tên đệm, và chữ “H” lớn có vòng lặp kéo cả chữ “Hân” trong một nét. “Bống” ở lại trên những tấm thiệp sinh nhật.
Cách quyết định: bài kiểm tra mười lần
Nếu chưa quyết được phiên bản nào là của mình, đừng quyết trong đầu; hãy quyết trên giấy. Một bài kiểm tra đơn giản thường chỉ trong vài phút đã cho thấy hình thức nào đến tự nhiên với tay bạn.
- 1Viết ra các ứng viên. Nhiều nhất ba, bốn phiên bản: ví dụ có cả tên đệm, tên kèm chữ viết tắt tên đệm, tên bạn thường dùng, tên ở nhà kèm họ.
- 2Mỗi kiểu mười lần. Dòng này dưới dòng kia, ở nhịp viết thường ngày. Đừng tô vẽ; hãy viết như khi ký ở quầy.
- 3Bấm giờ. Nếu một phiên bản chậm hơn hẳn các phiên bản khác, sẽ khó viết nó nhất quán trong đời sống hằng ngày.
- 4Thử trong khoảng nhỏ. Viết vào một hình chữ nhật cỡ dải chữ ký trên thẻ. Kiểu nào vẫn giữ được dáng ở đó là ứng viên tốt.
- 5Nhìn từ khoảng cách một sải tay. Hàng nào có mười chữ ký giống nhau nhất? Đó thường là hình thức của bạn.
- 6Hỏi một người khác. Đưa cho bạn bè hoặc người nhà xem: họ thấy kiểu nào giống bạn nhất?
Calligra thiết kế từ tên và họ của bạn, và không dùng tên đệm. Nếu bạn muốn ký bằng tên đệm hoặc tên ở nhà, chỉ cần nhập tên đó vào ô tên, rồi thử xem phiên bản nào hợp với tay bạn hơn.
Một chữ ký, nhiều cái tên?
Có thể bạn đang tự hỏi có nên dùng chữ ký đầy đủ có cả tên đệm ở nơi chính thức và một chữ ký ngắn hơn trong đời thường không. Cách đó có thể ổn nếu chữ ký ngắn là phần đầu của chữ ký dài, chứ không phải một cái tên khác. Còn nếu hai hình thức bắt đầu từ hai cái tên khác nhau, thì thực ra đó là hai chữ ký riêng biệt, và rất dễ lẫn lộn.
- Một chữ ký chính. Chữ ký bạn dùng ở ngân hàng, trên giấy tờ và trong hợp đồng.
- Một dạng ngắn. Phần đầu của chữ ký chính, để ký nháy và cho những chỗ chật. Chúng tôi viết chi tiết trong bài về dạng ngắn.
- Một dạng riêng tư, nếu bạn muốn. Phiên bản tên ở nhà cho thư từ và quà tặng, cố ý tách biệt với chữ ký chính thức.
Nhiều hơn thế thì thành gánh nặng chứ không còn là trợ giúp. Càng nhiều phiên bản, càng khó viết từng phiên bản cho nhất quán.
Lỗi thường gặp và cách sửa
Phần lớn sự lưỡng lự về việc ký bằng tên nào đến từ một vài lỗi lặp đi lặp lại. Lỗi nào cũng sửa được, thường chỉ bằng một quyết định có chủ đích và vài ngày luyện tập.
- Mỗi hoàn cảnh một cái tên. Tên khai sinh cho ngân hàng, tên tiếng Anh ở công ty, tên ở nhà cho bạn bè. Cách sửa: một chữ ký chính ở mọi nơi, và tối đa một dạng riêng tư, cố ý tách biệt.
- Quá dài vì có đủ mọi tên. Họ, tên đệm nhiều chữ, tên, và phần cuối rời rạc. Cách sửa: rút tên đệm thành chữ cái đầu và để một chữ hoa mạnh gánh cá tính.
- Tên ở nhà trên giấy tờ chính thức. Một chữ ký mở đầu bằng “Bin” phía trên dòng “Lê Đức Thắng”. Cách sửa: ở nơi chính thức, chữ ký đi từ họ tên khai sinh là lựa chọn an toàn.
- Chữ viết tắt thêm vào bị lạc tông. Cỡ chữ hoặc độ nghiêng khác phần còn lại. Cách sửa: nhỏ hơn chữ hoa chính, nghiêng cùng chiều.
- Thiếu cái tên bạn thực sự dùng. Ai cũng gọi bạn là Minh, vậy mà chữ ký lại ghi “Anh”. Cách sửa: để tên bạn dùng là phần nổi bật, còn tên chính cùng lắm là một chữ viết tắt.
Danh sách kiểm tra khi chọn tên
Trước khi chốt tên nào đi vào chữ ký, hãy rà qua danh sách này. Nếu mọi câu trả lời đều là có, bạn đã chọn được một nền tảng tốt.
- 1Nó có phản ánh cái tên bạn đang sống cùng không? Chữ hoa nổi bật là chữ cái đầu của tên bạn thường dùng.
- 2Nó có gắn được với họ tên khai sinh không? Ít nhất có họ của bạn, hoặc chữ cái đầu của họ.
- 3Nó có viết nhanh được không? Không chậm hơn rõ rệt so với mức thoải mái khi ký ở quầy.
- 4Nó có vừa một khoảng nhỏ không? Vẫn giữ được dáng trong dải chữ ký của một tấm thẻ.
- 5Mười lần có giống cả mười không? Trong bài kiểm tra mười lần, phiên bản này nhất quán nhất.
- 6Bạn có một hình thức chính không? Bạn ký giống nhau ở ngân hàng, trên giấy tờ và ở chỗ làm; phiên bản tên ở nhà chỉ sống trong những dịp cá nhân.
Một câu đáng ghi nhớ
Chữ ký không cần chứa mọi cái tên của bạn: hãy chọn một hình thức dựng từ cái tên bạn thực sự dùng, gắn được với họ tên khai sinh, và bạn có thể viết giống nhau mỗi ngày.
Câu hỏi
Tôi có phải đưa tên đệm vào chữ ký không?
Thường là không. Chữ ký thường không cần viết đủ họ tên khai sinh từng chữ một; nhiều chữ ký chỉ là một chữ hoa và một nét lượn. Điều quan trọng là lần nào bạn cũng viết như nhau và nó giống với chữ ký bạn đã đưa cho ngân hàng hoặc trên giấy tờ. Nếu chưa chắc về một việc cụ thể, hãy hỏi trước tổ chức liên quan.
Tôi có thể ký bằng tên gọi ở nhà không?
Trong những dịp đời thường, cá nhân như thư, thiệp và quà tặng thì hoàn toàn được. Trên giấy tờ chính thức, hợp đồng và ở ngân hàng, chữ ký đi từ họ tên khai sinh, hoặc ít nhất có họ của bạn, là lựa chọn an toàn hơn. Như vậy, mối liên hệ giữa họ tên in trên giấy và chữ ký sẽ rõ ràng.
Nên dùng tên chính hay tên đệm?
Cái tên bạn đang sống cùng. Nếu ai cũng gọi bạn bằng tên đệm, chữ hoa nổi bật trong chữ ký có thể là chữ cái của tên đó, còn tên chính là một chữ viết tắt nhỏ hơn đi kèm.
Chữ viết tắt của tên đệm đặt ở đâu?
Theo thứ tự tiếng Việt, thường đặt giữa họ và tên. Khi viết theo thứ tự quốc tế, tên đứng trước, nó nằm sau tên và trước họ. Điều quan trọng là nó nhỏ hơn chữ hoa chính và nghiêng cùng chiều với phần còn lại của chữ ký.
Tôi có thể có chữ ký riêng cho tên khai sinh và cho tên ở nhà không?
Có thể, nhưng hãy cố ý tách bạch: hình thức chính thức dùng ở mọi nơi chữ ký của bạn được so với chữ ký mẫu, còn dạng tên ở nhà chỉ dùng trong dịp cá nhân. Càng nhiều hình thức, càng khó viết từng cái cho nhất quán.
Nếu đổi tên dùng để ký, tôi có cần báo cho ai không?
Nếu ngân hàng hay một cơ quan đang lưu chữ ký mẫu của bạn, nên hỏi trước xem có cần đưa chữ ký mới không. Bài đổi chữ ký giải thích từng bước những nơi nên đăng ký hình thức mới.
Tên tôi dài và có tên đệm nhiều chữ. Nên bỏ bớt gì?
Thường nhất là rút tên đệm thành chữ cái đầu và giữ lại họ cùng tên, ít nhất là chữ hoa và một nét nối trôi chảy. Một chữ hoa mạnh, có dáng đẹp thường mang lại cho chữ ký dài nhiều hơn là hàng loạt chữ cái viết đủ.
Thử với chính tên của bạn
Đọc thêm
Kiến thức
Phong cáchThiết kế chữ cái đầu: gương mặt của chữ ký
Chữ cái đầu tiên mang cá tính, nhịp điệu và phần lớn khả năng nhận diện. Tỷ lệ, nét vào bút, vòng lặp, cách nối và cách giản lược, từng bước một.
Phong cáchGạch chân, vòng lặp hay nét đuôi? Cách kết thúc chữ ký
Nét cuối cùng định giọng điệu cho cả chữ ký. Đây là những kiểu kết phổ biến nhất, ý nghĩa của từng kiểu, và cách chọn kiểu hợp với tên của bạn cũng như những nơi bạn thường ký.
Phong cáchDấu trong chữ ký: é, ö, č, ł và các dấu khác
Một dấu có thể là một chấm lạc lõng, hoặc là một trong những chi tiết đẹp nhất của chữ ký. Khi nào thêm dấu, cho nó hình dáng gì, làm sao để nó trụ được khi vội và trên màn hình, và xử lý thế nào với chữ cái tiếng Séc, Slovakia, Ba Lan, Romania, Thổ Nhĩ Kỳ hay Pháp.
