İkinci ad ve lakap: imzana hangisi girmeli?

Bu neden bir soru ki?

Tek bir adın varsa ve insanlar sana o adla sesleniyorsa bu soru pek aklına gelmez. Diğerleri içinse neredeyse her zaman gündemdedir. İki ad koymak birçok ülkede, Türkiye'de de çok yaygındır: ikinci ad çoğu zaman bir büyükannenin ya da büyükbabanın adıdır, bir aile geleneğini ya da bir dileği taşır. Bazı insanların üç adı vardır, bazı yerlerde ise bir kişi aynı anda birkaç ad taşıyabilir.

Günlük hayatta ise çoğu zaman başka bir adla yaşarız. Fatma Fatoş olur, Mustafa Musti, Hüseyin Hüso. Bazıları ikinci adıyla anılır, çünkü ilk ad ailede zaten birine aittir. Bazılarının ise resmî adına hiç benzemeyen bir lakabı vardır.

• Resmî ad. Nüfus kaydında, kimliğinde ve sözleşmelerinde soyadınla birlikte yazan ad.
• Kullandığın ad. İşte, okulda, arkadaşlar arasında sana seslenilen ad. İlk adın da olabilir, ikinci adın da.
• Lakap. Yalnızca en yakınlarının kullandığı kısaltılmış, sevgi dolu ya da bambaşka biçim.

İmza bu üçünün arasında bir yerde durur. Adını yazmanın bir yolu değil, seni temsil eden bir işarettir. Bu sana seçme özgürlüğü verir, ama bilinçli seçmekte fayda var, çünkü neye karar verirsen onu yıllarca yazacaksın.

Bir imzada ne olmalı?

Birçok kişi imzanın tam resmî adı yeniden üretmesi gerektiğini düşünür. Uygulamada imzaların büyük bir kısmı bir büyük harf ve akıcı bir çizgiden pek fazlasını içermez ve gayet iyi kabul edilir. Genellikle önemli olan her harfin okunup okunmaması değil, işaretin senin olup olmadığı ve daha önce attığına benzeyip benzemediğidir.

• Tanınırlık. İmzanı daha önce görmüş biri onu yeniden tanımalı. Bunun için her ad gerekmez, ama her seferinde aynı olan ayırt edici bir biçim gerekir.
• Tutarlılık. Bankada, işte ve kargo teslim alırken aynı biçim. En büyük hata yanlış adı seçmek değil, birkaçı arasında gidip gelmektir.
• Referans noktası. Belgelerindeki ve bankanda kayıtlı imza, sonrakilerin karşılaştırıldığı bir örnektir. Ona yakın kalmak mantıklıdır.

Bir imzanın ne kadar okunaklı olması gerektiğini ayrı bir yazıda ele aldık. Burada soru, imzanın hangi ada dayanacağı.

Beş olası yol

İkinci bir adın ya da güçlü bir lakabın varsa kabaca beş yön arasından seçim yapabilirsin. Her biri işe yarayabilir ve her birinin bedeli farklıdır.

1. 1
   Yalnızca ilk ad ve soyadı. En yaygın ve en basit seçenek. İkinci ad dışarıda kalır, imza kısa ve hızlı olur.
2. 2
   İki ad birden, tam olarak. Daha dolu ve daha resmî, ama daha uzun. Kısa adlarla iyi çalışır; uzun adlarla kolayca sürüncemede kalır.
3. 3
   İlk ad artı ikinci adın baş harfi. İlk ad ile soyadı arasında küçük bir baş harf. İkinci adı korur ama seni yavaşlatmaz.
4. 4
   Kullandığın ad. İkinci adınla yaşıyorsan imzaya o girer, ilk ad en fazla bir baş harf olarak.
5. 5
   Lakap. Kişisel ve samimi, ama resmî durumlarda dikkatli kullanmak iyi olur.

Soyadı neredeyse her versiyonda, en azından baş harfiyle kalır. Aile bağın odur ve çoğu belgenin adının yanında aradığı şey de odur. Ad ile soyadının sırası ülkeden ülkeye değişir; çoğu insan günlük hayatta adını yazarken kullandığı sırayı izler.

Soru kaç adın olduğu değil, hangisiyle her gün aynı şekilde imza atabildiğindir.

İki ad: ne zaman ikisini de yazmalı?

İki adı da tam yazmak, ikisi de kısaysa, ikinci ad senin için önemliyse ya da iki ad tek bir bütün gibi okunuyorsa iyi çalışır. “Ece Su Er” hâlâ tek bir hareketle rahatça yazılabilir. “Abdülkadir Mustafa Karamanlıoğlu-Ertürk” ise yazılamaz: tamamını yazınca yavaşlar ve sonu neredeyse kesinlikle dağılır.

Basit bir ölçü: adlarındaki ve soyadındaki harfleri say. Toplam aşağı yukarı on beş ya da daha azsa iki adı birden yazmak hâlâ rahat olabilir. Çok daha fazlaysa ikinci adı baş harfe indirmeye değer. Bu bir kural değil, yalnızca bir başlangıç noktası: kararı elin ve temponu verir.

Baş harf olarak ikinci ad

Birçok kişi için orta yol budur. İkinci ad kaybolmaz ama tam yazılması da gerekmez. İlk addan sonra küçük bir baş harf ya da başta iç içe geçmiş iki ad baş harfi: böylece imza, boyu neredeyse hiç uzamadan tam adını korur.

• Nereye gelir? Genellikle ilk addan sonra, soyadından önce: “Ayşe N. Demir”. Soyadının önce yazıldığı ülkelerde sona da gelebilir.
• Noktalı mı, noktasız mı? Nokta daha temiz ve daha açıktır, ama fazladan bir harekettir. Hızlı bir imzada kısa bir çıkış çizgisiyle baş harf yeterlidir, yeter ki hep aynı şekilde yaz.
• Ne büyüklükte? İlk büyük harften küçük. Aynı boydaysa göz iki eşit ad görür ve imzanın ağırlık merkezi kayar.
• Aynı eğim. Eklenen baş harf imzanın geri kalanıyla aynı yöne yatmalı, yoksa sonradan eklenmiş gibi durur.

Bir başka seçenek, iki ad baş harfini başta bir monogram gibi birbirine bağlamaktır. Bu, iki harf birbirine yakıştığında özellikle güzel görünür; örneğin A ile N ya da M ile K. Bir baş harfi adım adım nasıl tasarlayacağını baş harf yazımızda gösteriyoruz.

İkinci adınla anılıyorsan

Sandığından daha yaygın: biri Fatma Zehra olarak kayıtlıdır ama doğduğundan beri herkes ona Zehra der. Kimsenin onunla bağdaştırmadığı bir “F” ile başlayan imza tuhaf kaçar. İmza kullandığın ada ait olabilir, ilk ad da önünde en fazla bir baş harf olarak durur.

• Kullandığın adı merkeze koy. Büyük, belirgin harf onun baş harfi olmalı, çünkü insanlar seni o adla tanır.
• İlk ad küçük bir baş harf olabilir. Kullandığın addan önce bir “F.” tam resmî adına işaret eder ve resmî belgelerde işe yarayabilir.
• Daha önce verdiğine yakın kal. Bankanda ya da kimliğinde belli bir biçim zaten kayıtlıysa ve onu değiştirmek istiyorsan, değişikliği nerede bildirmen gerektiğini önce öğren.

Bu, mevcut imzanı değiştirme isteği uyandırdıysa, imza değiştirme yazımız imza örneklerinin nerede saklandığını ve yeni biçime nasıl geçeceğini anlatıyor.

İmzada lakap: günlük hayatta ve resmî işlerde

Lakap en kişisel seçimdir. “Nunuş” ya da “Memo” ile başlayan bir imza samimi, rahat ve çoğu zaman tam addan çok daha hızlıdır. Soru, onu nerede kullandığın.

Resmî durumlarda sorun illa lakabın kendisi değil, lakaptan kurulmuş bir imza ile kâğıtta basılı tam ad arasında görünür bir bağ olmamasıdır. “Mehmet Kaan Yıldız” adının üstünde “Memo” ile başlayan bir imza gören biri haklı olarak soru sorabilir. Bu yüzden imzan lakabına dayanıyorsa, içinde en azından soyadını ya da onun baş harfini tutmak işe yarar.

Lakap aynı harfle başlıyorsa

Lakabın ve resmî adın aynı harfle başlıyorsa şanslısın: Mustafa ile Musti, Fatma ile Fatoş, Mehmet ile Memo. Baş harf ortaktır, yani imzanın ilk ve en ayırt edici kısmı iki ada da uyar. Baş harften sonraki kısım o kadar kısa ve akıcı olabilir ki fark neredeyse görünmez.

İki ad farklı harflerle başlıyorsa, örneğin Ayşe Nur ile Nunuş ya da Hüseyin Can ile Cano gibi, ortak bir başlangıç yoktur. O zaman resmî imzanın resmî addan başlaması, lakap biçiminin ise ayrı, yalnızca kişisel durumlarda yaşaması daha temizdir.

Ayşe Nur Demir bir ofiste çalışıyor ve küçüklüğünden beri herkes ona Nunuş diyor. Yıllarca üç imzası vardı: banka için “Ayşe” ile başlayan, iş arkadaşları için “Nunuş” ile başlayan ve yoklama listesi için monograma benzer bir “AN”. Bir gün bir iş arkadaşı önüne iki kâğıt koyup hangisinin onun olduğunu sordu. İkisi de onundu. O günden beri tek bir imza kullanıyor: büyük, ilmekli bir “A”, ardından küçük bir “N” ve tek hamlede soyadı. “Nunuş” doğum günü kartlarında kaldı.

Nasıl karar verilir: on kez testi

Hangi versiyonun senin olduğuna karar veremiyorsan kafanda değil, kâğıt üzerinde karar ver. Basit bir test, hangi biçimin eline doğal geldiğini genellikle birkaç dakika içinde gösterir.

1. 1
   Adayları yaz. En fazla üç dört versiyon: örneğin iki ad birden, ilk ad ve ikinci adın baş harfi, kullandığın ad, soyadıyla birlikte lakap.
2. 2
   Her birini on kez. Alt alta, her zamanki temponda. Güzelleştirme; bir gişede yazacağın gibi yaz.
3. 3
   Süre tut. Bir versiyon diğerlerinden çok daha yavaşsa, günlük hayatta onu tutarlı yazmak zor olur.
4. 4
   Küçük bir alanda dene. Bir kartın imza şeridi büyüklüğünde bir dikdörtgenin içine yaz. Orada bütün kalan, iyi bir adaydır.
5. 5
   Kol mesafesinden bak. Hangi satırdaki on imza birbirine en çok benziyor? Genellikle senin biçimin odur.
6. 6
   Birine sor. Bir arkadaşına ya da aile üyene göster: sence hangisi bana benziyor?

Calligra adından ve soyadından yola çıkarak tasarlar, ikinci adları dışarıda bırakır. İkinci adınla ya da lakabınla imza atmak istiyorsan onu ad olarak yazman yeterli; böylece hangi versiyonun eline daha iyi uyduğunu deneyebilirsin.

Tek imza, birkaç ad?

Resmî yerlerde iki adı da içeren tam bir imza, günlük hayatta ise daha kısa bir imza kullanmayı düşünebilirsin. Kısa olan uzun olanın ilk kısmıysa, başka bir ad değilse bu işe yarayabilir. İki biçim farklı adlardan başlıyorsa ise aslında iki ayrı imzadır ve kolayca birbirine karışır.

• Tek bir ana imza. Bankada, belgelerde ve sözleşmelerde kullandığın imza.
• Tek bir kısa form. Ana imzanın ilk kısmı; paraf ve dar alanlar için. Ayrıntısını kısa form yazımızda anlattık.
• İstersen kişisel bir biçim. Mektuplar ve hediyeler için lakap versiyonu, resmî olandan bilerek ayrı tutulan.

Bundan fazlası yardımdan çok yük olur. Ne kadar çok versiyonun olursa her birini tutarlı yazmak o kadar zorlaşır.

Sık yapılan hatalar ve düzeltmeleri

Hangi adla imza atılacağına dair kararsızlığın çoğu, tekrar eden bir avuç hatadan kaynaklanır. Her biri düzeltilebilir; genellikle tek bir bilinçli karar ve birkaç günlük pratikle.

• Her duruma başka bir ad. Bankaya ilk ad, işte ikinci ad, arkadaşlara lakap. Düzeltme: her yerde tek bir ana imza ve en fazla bilerek ayrı tutulan tek bir kişisel biçim.
• Her ad içinde olduğu için fazla uzun. İki ad, çift soyadı ve sonunda dağılıyor. Düzeltme: ikinci adı baş harfe indir, karakteri güçlü bir baş harf taşısın.
• Resmî evrakta lakap. “Mehmet Kaan Yıldız” adının üstünde “Memo” ile başlayan bir imza. Düzeltme: resmî yerlerde resmî addan başlayan imza güvenli seçimdir.
• Eklenen baş harf sırıtıyor. Boyutu ya da eğimi geri kalanından farklı. Düzeltme: ilk büyük harften küçük, aynı yöne yatık.
• Kullandığın ad eksik. Herkes sana Zehra diyor, ama imzanda “Fatma” yazıyor. Düzeltme: kullandığın adı belirgin olan yap, ilk ad en fazla bir baş harf olsun.

Adını seçmek için kontrol listesi

İmzana hangi adın ya da adların gireceğine karar vermeden önce bu listeyi gözden geçir. Hepsine evet diyorsan iyi bir temel seçmişsin demektir.

1. 1
   Yaşadığın adı yansıtıyor mu? Belirgin büyük harf, kullandığın adın ilk harfi.
2. 2
   Resmî adınla ilişkilendirilebilir mi? En azından soyadın ya da onun baş harfi içinde.
3. 3
   Hızlı yazılıyor mu? Bir gişede rahat olandan belirgin biçimde yavaş değil.
4. 4
   Küçük bir alana sığıyor mu? Bir kartın imza şeridinde bütün kalıyor.
5. 5
   On denemede on kez aynı mı? On kez testinde en tutarlı olan bu versiyondu.
6. 6
   Tek bir ana biçimin var mı? Bankada, belgelerde ve işte aynı şeyi yazıyorsun; lakap versiyonu yalnızca kişisel durumlarda yaşıyor.

Sorular