Học chữ ký mới từng bước một

Vì sao “cứ viết thật nhiều” lại không hiệu quả

Phần lớn mọi người bắt đầu bằng cách lấy một tờ giấy và viết kín chữ ký mới lên đó. Hết một trang, tay đã mỏi và mấy dòng cuối trông còn tệ hơn mấy dòng đầu. Lý do rất đơn giản: những lần lặp lại mệt mỏi, cẩu thả cũng được học thuộc y như những lần lặp lại tốt. Nếu đến lần thứ hai mươi các chữ cái bắt đầu đâm vào nhau, tay bạn cũng đang luyện luôn phiên bản đâm vào nhau đó.

Chữ ký là một chuỗi chuyển động ngắn và nhanh. Để nó tự chạy, tay bạn cần học ba điều: nét nào theo sau nét nào, tỷ lệ ra sao, và tốc độ cùng cái đà mà ngòi bút di chuyển. Tốt nhất là học lần lượt từng điều, chứ không phải cùng lúc. Thứ tự trước, rồi đến tỷ lệ, rồi mới đến tốc độ. Bắt đầu nhanh thì bạn chỉ đang tăng tốc cho những lỗi sai của mình.

Tay bạn học thứ bạn lặp lại, chứ không phải thứ bạn định viết.

Khởi động: hai phút đáng giá

Một bàn tay lạnh, cứng sẽ tạo ra những nét nhỏ, góc cạnh; một bàn tay thả lỏng tạo ra những đường tròn trịa, liền mạch. Trước khi chạm đến chữ ký, hãy cho tay hai phút để bắt nhịp. Bạn chỉ cần một tờ giấy kẻ ô hoặc kẻ dòng và cây bút mà bạn thực sự dùng để ký.

1. 1
   Vòng tròn và hình bầu dục. Vẽ mười đến mười lăm vòng tròn nhỏ cạnh nhau, rồi chừng ấy hình bầu dục nghiêng, không nhấc bút. Hãy nhắm tới kích thước đều và chuyển động liền mạch, không cần hình dáng hoàn hảo.
2. 2
   Sóng lượn và nét vòng. Vẽ một hàng nét vòng nối nhau như chữ “e” viết liền, rồi một hàng vòng cao hơn kiểu chữ “l”. Việc này chuẩn bị cho tay nhịp lên xuống của lối viết liền.
3. 3
   Những nét dài, thẳng. Vài đường ngang và hơi nghiêng thật nhanh, xuất phát từ cổ tay chứ không phải từ ngón tay. Hãy coi đó là buổi tổng duyệt cho nét kết của bạn.
4. 4
   Đặt lại. Buông tay xuống, lắc nhẹ và hít một hơi. Nếu vai bạn đã nhô lên lúc nào không hay, hãy hạ nó xuống.

Buổi tập ngắn mỗi ngày: thói quen hình thành thế nào

Chuyển động bám rễ tốt nhất khi bạn gặp lại nó thường xuyên và ngắn gọn. Năm đến mười phút mỗi ngày tốt hơn một tiếng mỗi tuần một lần, vì ngày nào bạn cũng phải gợi lại chuyển động, và chính việc gợi lại đó làm nó vững hơn. “Trí nhớ cơ bắp” chẳng có gì thần kỳ: nó đơn giản có nghĩa là một chuyển động được lặp lại thường xuyên sẽ dần cần ít sự chú ý có ý thức hơn để thực hiện.

• Gắn nó vào một thói quen sẵn có. Chẳng hạn ly cà phê buổi sáng, hay lúc kết thúc ngày làm việc. Không có khung giờ cố định thì rất dễ bỏ qua.
• Giữ cho nó nhỏ. Hãy dừng lại khi mọi thứ vẫn đang suôn sẻ, chứ không phải khi tay đã mỏi.
• Đánh dấu lại. Một dấu tích trong sổ tay là chuyện nhỏ, nhưng nhìn thấy chuỗi ngày liên tục rất có động lực.
• Đừng dồn bù. Nếu lỡ một ngày, đừng tập gấp đôi vào hôm sau. Cứ tiếp tục kế hoạch từ chỗ bạn đã dừng.

Thứ tự nét: chia chữ ký thành từng phần

Trước khi viết một mạch, hãy nhìn kỹ xem chữ ký của bạn được tạo nên từ những gì. Ngòi bút đặt xuống ở đâu? Nhấc lên ở đâu? Nét đầu tiên đi theo hướng nào? Một chữ ký dài hơn thường chia thành ba bốn phần: chữ cái đầu, một nét nối hoặc chữ hoa thứ hai, phần còn lại của tên, và nét kết. Nếu phần nào trong đó còn chông chênh, các bài hướng dẫn về chữ cái đầu và nét kết sẽ đi vào chi tiết hơn.

1. 1
   Nhìn tổng thể. Viết hoặc nhìn mẫu một lần và để ý nó bắt đầu ở đâu, kết thúc ở đâu và ngòi bút được nhấc lên bao nhiêu lần.
2. 2
   Đánh số các nét. Trên một bản sao, ghi số nhỏ ở đầu mỗi nét: 1, 2, 3. Thêm mũi tên ở những chỗ hướng đi quan trọng. Đây là tấm bản đồ của bạn.
3. 3
   Luyện từng phần. Chỉ chữ cái đầu năm lần, chỉ nét kết năm lần. Dành thêm thời gian cho phần khó nhất.
4. 4
   Ghép từng cặp. Chữ cái đầu cộng nét nối, nét nối cộng phần tiếp theo.
5. 5
   Rồi tất cả cùng lúc. Giờ hãy viết cả chữ ký, thật chậm, bên cạnh tấm mẫu đã đánh số.

Lấy Nguyễn Thu Hà làm ví dụ. Chữ ký của chị mở đầu bằng một chữ “N” lớn có vòng, dẫn sang chữ “H” nhỏ hơn, rồi chữ “à” uyển chuyển và một nét kết nằm ngang. Chỗ vướng là đoạn nối: sau chữ “N” chị cứ nhấc bút lên, và chữ “H” mỗi lần lại bắt đầu ở một độ cao khác. Khi chị luyện riêng đúng đoạn chuyển tiếp ấy, mười lần mỗi ngày, cả chữ ký đã vào đúng tỷ lệ chỉ trong ba ngày. Các bài học của Calligra cũng vận hành như vậy: từng chữ, từng nét, với hình dáng đầy đủ hiện mờ phía sau.

Đồ theo mẫu: để tay đi theo đường dẫn

Đồ theo mẫu là cách dễ nhất để tay bạn cảm nhận được tỷ lệ đúng. Giấy can mỏng, giấy nến nướng bánh hay giấy in áp lên cửa kính đều dùng được. Đặt mẫu bên dưới và dùng bút đi theo các đường nét, giữ đúng thứ tự nét.

Chậm trước, nhanh sau: tăng dần tốc độ

Cá tính của chữ ký đến từ cái đà của nó. Một chữ ký được vẽ chậm trông cứng nhắc và run rẩy. Vì thế, mục tiêu không phải là một hình dáng chậm mà đẹp. Mà là một hình dáng nhanh, lần nào cũng ra giống nhau. Viết chậm chỉ là nấc thang đầu tiên.

1. 1
   Chậm. Viết đủ chậm để ở mỗi nét bạn đều biết nét tiếp theo là gì. Đây là lúc dành cho thứ tự và tỷ lệ. Ba đến năm lần.
2. 2
   Vừa. Tăng tốc một chút, nhưng đừng nhanh đến mức nó vỡ ra. Kiểm tra xem các vòng có còn khép kín và các nét nối có đặt đúng chỗ không.
3. 3
   Tốc độ thật. Viết như khi bạn ký nhận bưu kiện hay ký cuối một bản hợp đồng: một mạch, không tô sửa.
4. 4
   Lùi lại một bậc. Nếu có gì đó cứ trượt đi ở tốc độ tối đa, hãy luyện riêng phần đó ở tốc độ vừa, rồi thử nhanh lại.

Một quy tắc cứng: đừng bao giờ tô sửa chữ ký sau khi đã viết. Nếu một vòng ra không đúng, đừng vẽ lại nó. Hãy viết lại toàn bộ từ đầu. Như vậy tay bạn luôn luyện trọn vẹn cả chuỗi, chứ không phải luyện cách vá víu.

Mục tiêu không phải là một chữ ký chậm mà đẹp. Mà là một chữ ký nhanh, lần nào cũng ra giống nhau.

Kế hoạch 7 ngày: tuần đầu tiên của bạn

Mục tiêu của tuần đầu là một thứ tự nét đáng tin cậy, để đến cuối tuần bạn viết được chữ ký theo trí nhớ ở tốc độ vừa. Mười phút mỗi ngày, tính cả khởi động, là đủ.

• Ngày 1: làm quen. Khởi động, nghiên cứu mẫu, đánh số các nét và viết chậm bên cạnh mẫu năm lần. Đồ theo vài lần cũng được.
• Ngày 2: từng phần. Khởi động, rồi luyện riêng từng phần: chữ cái đầu, nét nối, phần tiếp theo, nét kết, mỗi phần năm lần. Gấp đôi cho phần khó.
• Ngày 3: các đoạn chuyển tiếp. Ghép các phần thành từng cặp, rồi viết chậm cả chữ ký năm lần. Đồ theo vài lần với mẫu mờ hơn.
• Ngày 4: lần đầu viết theo trí nhớ. Viết hai lần bên cạnh mẫu, rồi che mẫu lại và viết chậm ba lần theo trí nhớ. So với mẫu: có gì khác?
• Ngày 5: tốc độ vừa. Chậm, rồi tốc độ vừa bên cạnh mẫu, rồi năm lần theo trí nhớ ở tốc độ vừa.
• Ngày 6: kiểm tra. Viết mười chữ ký theo trí nhớ, lần này dưới lần kia, ở tốc độ vừa, rồi nhìn tổng thể. Đánh dấu phần thay đổi nhiều nhất.
• Ngày 7: tổng kết. Khởi động, luyện phần yếu, rồi năm chữ ký ở tốc độ thật. Hãy giữ tờ giấy này: đó là ảnh chụp nhanh cuối tuần của bạn.

Kế hoạch 21 ngày: cho đến khi nó tự chạy

Sau tuần đầu, phần lớn mọi người đã viết được chữ ký mới, nhưng vẫn phải nghĩ về nó. Hai tuần tiếp theo là để sự chú ý đó phai dần, để tay bạn viết hình dáng mới ngay cả khi đầu óc đang ở chỗ khác. Ba tuần chẳng có gì thần kỳ, chỉ là một khung thời gian khả thi.

• Tuần 1 (ngày 1–7): thứ tự. Kế hoạch 7 ngày ở trên. Mục tiêu là thứ tự nét vững vàng và viết được theo trí nhớ ở tốc độ vừa.
• Tuần 2 (ngày 8–14): tốc độ. Khởi động hằng ngày, rồi năm chữ ký ở tốc độ vừa và năm ở tốc độ thật. Cách ngày một lần, viết mười chữ ký thành cột và xem chúng giống nhau đến đâu. Chỉ đồ theo mẫu nếu có phần nào đã lệch nhiều.
• Tuần 3 (ngày 15–21): đời thực. Bắt đầu dùng chữ ký mới hằng ngày: danh sách đi chợ, sổ ghi chép, thiệp sinh nhật. Tập ký khi đứng, trên cuốn sổ đặt trên đầu gối, với nhiều loại bút khác nhau. Buổi tập có thể rút xuống còn năm phút.
• Sau ngày 21: duy trì. Khi các chữ ký thử đã trông giống nhau, vài phút, hai ba lần mỗi tuần là đủ, trong lúc bạn để ý không cho chữ ký cũ lén quay lại.

Đặng Quốc Hưng vượt qua tuần đầu rất nhanh, nhưng sang tuần thứ hai, vòng của chữ “g” trong tên anh cứ bị hở ra ở tốc độ thật. Thay vì bắt đầu lại, anh mở đầu mỗi buổi tập bằng năm vòng “g” riêng lẻ. Đến tuần thứ ba, vòng ấy đã khép lại. Nếu trong lúc đó bạn chuyển sang dùng chữ ký mới ở ngân hàng hay nơi làm việc, hãy xem bài hướng dẫn về việc thay đổi chữ ký.

Làm sao biết chữ ký đã nhất quán chưa

Chữ ký của bạn không cần giống hệt nhau tuyệt đối mỗi lần; chẳng có chữ ký viết tay nào như vậy. Điều quan trọng là nó nhận ra được là giống nhau: cùng những phần đặc trưng, cùng tỷ lệ, cùng hướng đi. Cách tốt nhất để kiểm tra là đặt nhiều lần ký cạnh nhau.

1. 1
   Mười chữ ký thành cột. Theo trí nhớ, ở tốc độ thật, lần này dưới lần kia trên một tờ giấy trơn.
2. 2
   Điểm đầu và điểm cuối. Kẻ nhẹ một đường thẳng đứng ở điểm bắt đầu của các chữ cái đầu. Chúng có gần như thẳng hàng không? Nét kết có luôn dừng ở cùng một chỗ không?
3. 3
   Chiều cao và chiều rộng. So chiều cao của chữ cái đầu với các chữ còn lại. Nếu lần này nó cao gấp đôi mà lần sau chỉ gấp rưỡi, phần đó cần được luyện riêng.
4. 4
   Độ nghiêng. Đặt thước dọc theo nét sổ của các chữ cái đầu. Nếu chữ này nghiêng trái mà chữ kia nghiêng phải, hãy chậm lại một chút và để ý tư thế cổ tay.
5. 5
   Nét vòng và nét nối. Chúng có khép kín hết không? Có nối vào cùng một điểm không?

Nếu bạn cũng luyện tập trên màn hình, chế độ luyện tập của Calligra chấm điểm mọi lần ký, nên bạn còn thấy được tính nhất quán của mình tiến triển qua những con số. Hãy dùng cả hai: màn hình cho phản hồi nhanh, giấy cho cây bút bạn thực sự dùng để ký. Chúng tôi bàn chuyện chọn bút trong bài hướng dẫn về bút và mực.

Khi bị chững lại: những lúc dậm chân tại chỗ và thụt lùi

Hầu như ai cũng sẽ gặp lúc nhiều ngày trôi qua mà không thấy tiến bộ rõ rệt. Chữ ký không tệ đi, nhưng cũng chẳng khá lên. Điều đó bình thường: giai đoạn tinh chỉnh chậm hơn những bước tiến ban đầu. Lúc ấy bạn không cần tập nhiều hơn, mà cần tập khác đi.

• Thu hẹp trọng tâm. Tìm ra một phần thay đổi nhiều nhất trong mười lần ký và dồn toàn bộ sự chú ý vào nó trong một tuần.
• Đổi tốc độ. Nếu bạn luôn viết nhanh, hãy viết chậm trong hai ngày. Nếu bạn luôn dè dặt, hãy thử mạnh dạn hơn, vung tay hơn.
• Đổi hoàn cảnh. Giấy khác, bút khác, ghế cao thấp khác. Nếu điều gì đó chỉ ổn trong một hoàn cảnh, nó chưa thực sự vững.
• Nghỉ một chút. Sau một hai ngày nghỉ, mọi thứ thường suôn sẻ hơn trước.
• Nhìn lại ngày đầu tiên. Đặt tờ giấy đầu tiên cạnh tờ hôm nay. Thường bạn sẽ thấy tiến bộ vẫn ở đó; chỉ là ngày này qua ngày khác thì không nhận ra.

Người thuận tay trái và các trường hợp đặc biệt

Viết tay trái chẳng phải bất lợi gì; chỉ là có vài điều cần chú ý theo cách khác. Quan trọng nhất là tay bạn không nên quệt qua mực còn ướt, và bạn không phải gập cổ tay lại để viết. Hãy xoay trang giấy theo chiều kim đồng hồ, chừng nào tay bạn đặt thoải mái bên dưới dòng kẻ. Chọn loại mực khô nhanh hoặc bút không bị lem.

• Người thuận tay trái. Nếu một hướng nét nào đó cảm thấy gượng, chẳng hạn một nét kết dài từ trái sang phải, cứ thoải mái thiết kế lại để bạn kéo bút thay vì đẩy bút.
• Tên dài và họ kép. Với một cái tên mang cả họ cha lẫn họ mẹ như “Trần Lê Mai Anh”, đừng cố học tất cả cùng lúc. Hãy luyện riêng hai chữ cái đầu chính và đoạn chuyển tiếp giữa chúng; phần còn lại có thể rút gọn.
• Dấu thanh. Các dấu như sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, hay mũ trên “â”, “ê”, “ô”, là một chuyển động riêng, thường được để dành đến cuối. Nhiều người giản lược dấu trong chữ ký, nhiều người lại giữ. Hãy quyết định trước xem chữ ký của bạn có dấu hay không, và nếu có thì lần nào cũng thêm chúng vào đúng cùng một thời điểm.
• Tên rất ngắn. Với một cái tên ngắn như “Lê An”, tỷ lệ và nét kết gánh vác cá tính. Với chừng ấy nét, một thay đổi nhỏ cũng lộ ra ngay.

Dù bạn viết bằng tay nào, hãy cầm bút nhẹ nhàng. Nếu móng ngón trỏ chuyển sang màu trắng hoặc cây bút để lại vết hằn trên ngón tay, bạn đang siết quá chặt. Cầm lỏng tay cho nét bút trôi chảy hơn và giúp bạn đỡ mỏi.

Câu hỏi