İmzada aksanlar ve noktalar: é, ö, č, ł, ş ve diğerleri

Bir ayrıntı mı, başıboş bir nokta mı?

Aksanlar harfin üstünde ya da altında durur, bu yüzden neredeyse her zaman ayrı bir harekettir: kalem kalkmalı, bir yere sıçramalı ve geri gelmelidir. Bu hareketi planlamazsan elin onu her seferinde biraz farklı çözer ve imzanın en küçük öğesi en tutarsız öğesi olur.

Ama planlarsan, bir aksan ritim katabilir. Çizginin üstündeki kısa, eğik bir darbe imzanın eğimini yankılar; Macarcadaki çift uzatma işaretinin iki küçük paralel çizgisi, başka hiçbir imzada olmayan küçük bir süsleme gibi görünür. Fark yetenek değil; onu nasıl yazacağına önceden karar verip vermemen.

Aksan bir zorunluluk değil, bir karardır. Onu tutuyorsan, her seferinde aynı yere, aynı şekilde koy.

Hiç eklemek zorunda mısın?

İmza isminin yazılışı değil, kişisel bir işarettir. Bu yüzden genel olarak aksanlarının imzanda yer alıp almayacağına karar vermekte özgürsün. Denenmiş üç yaklaşım var ve hangisi de doğru olabilir.

• Koru. Aksan ayrı bir darbe olarak görünür. İmzan çoğunlukla okunurysa ve isim onsuz tuhaf görünecekse buna değer.
• Birleştir. Aksanı başka bir çizginin içine yerleştir: baş harfin giriş çizgisi, bir ilmek, bitiş. Orada olduğu anlaşılır, ama onun için geri dönmen gerekmez.
• Bırak. İmzan zaten harf harf okunamıyorsa, eksik aksanı kimse fark etmez. En hızlı seçenek bu.

Bir bakışta aksan türleri

Avrupa dilleri harflerin üstünde ve altında pek çok işaret kullanır. Bir imza için önemli olan adları değil, istedikleri harekettir. Bu açıdan bakıldığında altı gruba ayrılırlar.

• Akut (uzatma işareti): á, é, í, ó, ú. Macarca, Çekçe ve Slovakça, Lehçedeki ó, ś, ć, ń, ź ve Fransızcadaki é. Tek bir kısa, eğik darbe; yerleştirmesi en kolay olanı.
• Çift akut: ő, ű. Yalnızca Macarcada. İki kısa, paralel darbe ya da biraz daha uzun tek bir eğik çizgi.
• Noktalar (umlaut, iki nokta): ö, ü, ä, ë. Yan yana iki nokta. İmzalarda çoğu zaman iki minik darbeye ya da tek bir kısa yatay çizgiye dönüşür.
• Háček ve şapka: č, š, ž, ř, ě, â, î, ê. Küçük bir “v” ya da küçük ters bir “v”. Tek, hızlı, tik benzeri bir hareketle yazılır.
• Harfin altındaki işaretler: ç, ş, ș, ț, ą, ę. Taban çizgisinin altındaki kuyruklar ve virgüller. Çoğu zaman harfle aynı harekette yazılır.
• Özel işaretler: ł, ů, ż, ı, ă, ğ. Bir çizgi, bir halka, üstte bir nokta, noktasız bir ı, bir kısa işaret. Her birinin kendi hızlı çözümü var.

Ne zaman eklemeli: giderken mi, sonda mı?

Aksanlarla ilgili en önemli karar biçimleri değil, zamanlamalarıdır. İki yöntem var ve tutarlı uygularsan ikisi de işe yarar.

Onları sonda ekliyorsan, örneğin soldan sağa sabit bir sıra seç ve her zaman onu koru. Bazıları aksanları bitişten önce, bazıları ise küçük bir geri dönüşle sonra ekler. Solaklar için aksanları sonda eklemek özellikle rahattır, çünkü el ıslak mürekkebin üzerinden sürüklenmez; solak imza rehberimiz daha fazla ayrıntıya giriyor.

Akut ve çift akut: á, é, í, ó, ú, ő, ű

Akut aksanların büyük avantajı nokta değil darbe olmalarıdır. Bir darbe ivmeyle hızlıca çizilebilir ve imzanın eğimini iyi izler. Birkaç denenmiş yaklaşım:

• Eğimine paralel kısa bir darbe. Sol alttan sağ üste. İmzan sağa eğiliyorsa, aksanın da aynı miktarda eğilmesine izin ver; böylece yabancı görünmek yerine çizgiye ait olur.
• Noktaya dönüşmesine izin verme. Aceleyle bir akut kolayca noktaya küçülür ve daha çok bir “i” gibi okunur. Koruyorsan darbe olarak koru.
• Çift akut: iki darbe ya da bir. “ő” ve “ű”nün iki kısa paralel darbesi güzel ve ayırt edicidir, ama seni yavaşlatır. Pek çok kişi biraz daha uzun tek bir eğik çizgi kullanır; bu hızlıdır ve yine de düz bir akuttan farklıdır.
• Bağlantıya kat. Aksanlı harften sonra başka bir harf geliyorsa, aksan yukarı doğru bağlantı çizgisinin bir uzantısı olabilir. Biraz pratik ister, ama isim tek hareket olarak kalır.
• Aksanlı büyük harfler. “É” ya da “Á”daki aksan çizginin çok üstünde durabilir. Baş harf rehberimiz aksanlı büyük harfleri ayrıntılı olarak ele alıyor.

“Renée Gauthier”i ele al: akut iki “e”nin ilkinde duruyor, bu yüzden sonda eklenen dikkatsiz bir işaret kolayca yanlış olanın üstüne düşebilir. Burada “é”den hemen sonra giderken eklenen kısa bir darbe onu net tutar. “Kőrösi Ágnes” gibi Macarca bir isim ise tersine işler: “Á”nın aksanı baş harfin giriş çizgisinin parçası olur, “ő” ve “ö” üzerindeki işaretler ise sonda tek geçişte, bir eğik çizgi ve küçük bir tire olarak eklenir.

Noktalar, háček'ler ve şapkalar: ö, ü, č, š, ž, â

Noktalar ve küçük v biçimli işaretler akutlardan farklı davranır. Noktaları tutarlı tutmak zordur, oysa bir háček ivmeyle neredeyse kendiliğinden yazılır. Birkaç ipucu:

• İki nokta yerine iki darbe. El yazısında pek çok kişi “ö” ve “ü”nün noktalarını iki çok kısa eğik darbe ya da tek bir küçük yatay tire olarak yazar. İmzada bu daha hızlıdır ve kaybolmaz.
• Tik olarak háček. Çekçe ve Slovakça “č”, “š”, “ž” ve “ř” üzerindeki işaret küçük bir “v”dir. Tek, hızlı, tik benzeri bir hareket; imzanın akışına uyar.
• Ters tik olarak şapka. Romence “â” ve “î” ile Fransızca “ê” ve “ô” küçük bir çatı taşır. Yine tek hareket, yalnızca yukarı doğru başlıyor.
• Boyut. Bu işaretleri küçük harflerinin gövde yüksekliğinden küçük tut. Fazla büyük bir háček ikinci bir büyük harf gibi görünebilir.

Çekçe bir örnek: “Šárka Dvořáková”da dört farklı işaret var. Burada baştaki “Š”nin háček'i baş harfin giriş çizgisi, “S”nin kıvrımına akan tek, geniş bir tik olabilir. “ř”nin háček'i ve uzun “á”ların akutları sonda, tek geçişte eklenir.

Harfin altındaki işaretler: ç, ş, ș, ț, ą, ę

Harfin altındaki işaretler özeldir, çünkü harfe yapışırlar ve çoğu zaman aynı harekette yazılabilirler. Bu yüzden genellikle bir imzanın akışını üstteki işaretlerden daha az bozarlar.

• Çengel (sedil): ç, ş. Fransızca ve Türkçe “ç” ile Türkçe “ş”nin altındaki kuyruk. Kalem devam etmeden önce harfin altından kısa bir kancayla sürebilir.
• Alttaki virgül: ș, ț. Romencede “ș” ve “ț” altta bir virgül taşır; bu Türkçedeki çengelden farklı bir biçimdir. İmzada pek çok kişinin sona bıraktığı kısa, ayrı bir darbedir.
• Ogonek: ą, ę. Lehçe genizsil ünlülerdeki küçük kanca. Harfin sonundan aşağı ve sağa kıvrılır ve düzgünce bir sonraki harfe götürebilir.
• Bitişle çakışma. İmzan bir alt çizgiyle bitiyorsa, harfin altındaki işaretler onunla çarpışabilir. Alt çizgiyi daha aşağı al ya da onun yerine uzayan bir bitiş seç. Bitiş türlerini burada ele aldık.

Dil dil: pratikte ne işe yarar?

Aşağıdaki liste her dilde hangi işaretlerin göründüğünü ve çoğu imzada işe yarayan hızlı çözümü özetliyor. Örnek isimler yalnızca birer örnek.

• Macarca: á, é, í, ó, ú, ö, ü, ő, ű. Akutlar ve çift akutlar, artı iki nokta. “ő” ve “ű” tek bir eğik çizgi alabilir. Örnek: “Kőrösi Ágnes”.
• Çekçe: á, é, í, ó, ú, ů, ý, č, ď, ě, ň, ř, š, ť, ž. Pek çok háček ve “ů” üzerinde küçük bir halka. Halka minik bir ilmek, her háček bir tik olabilir. Örnek: “Jiří Novák”.
• Slovakça: á, ä, č, ď, é, í, ĺ, ľ, ň, ó, ô, ŕ, š, ť, ú, ý, ž. “ľ”, “ď” ve “ť” üzerindeki işaret, harfin yanında, yukarı uzantıdan tek harekette çekilebilen küçük, kesme işaretine benzer bir darbedir. Örnek: “Ľubica Hrušková”.
• Lehçe: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż. “ł”nin içinden geçen çizgi bir “t”yi çizmek gibi işler ve diğer işaretlerle birlikte sonda eklenebilir. “ż” üzerindeki noktayı minik bir darbe yap. Örnek: “Łukasz Wójcik”.
• Romence: ă, â, î, ș, ț. “ă” üzerindeki kısa işaret küçük, u biçimli bir darbedir; “ș” ve “ț” altındaki virgüller sona kadar bekleyebilir. Örnek: “Ioana Pătrașcu”.
• Türkçe: ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü. “i” üzerindeki noktaya dikkat et: Türkçede noktalı ve noktasız “i” iki farklı harftir. Bu, imzada düz yazılmış isminde olduğundan daha az önemlidir. Örnek: “Gökçe Yılmaz”.
• Fransızca: é, è, ê, ë, à, â, ç, î, ï, ô, ù, û. Pek çok isimde yalnızca bir iki işaret var ve çoğu tek bir kısa darbeyle halledilebilir. Örnek: “Hélène Lefèvre”.

Ekranlarda ve küçük alanlarda

Aksanlar en çok ekranlarda zarar görür. Bir terminal ya da telefon hızlı bir dokunuşu çoğu zaman bir nokta ya da leke olarak kaydeder ve bazı sistemler parmağını kaldırdığın anda imzayı bitmiş sayar. Küçük bir kutuda ise bir aksanın gidecek yeri yoktur.

• Dokunuş değil, darbe. Ekranda yüzeye yalnızca dokunmak yerine kısa, eğik bir çizgi çiz. Çizgi hayatta kalır; dokunuş çoğu zaman kalmaz.
• Küçük alanlarda birleştir ya da bırak. Kutu isminden ancak biraz büyükse, aksanı birleştirmek ya da bırakmak en temiz çözümdür.
• Her yerde aynı karar. Kâğıtta bırakıyorsan ekranda ekleme, tersi de geçerli. Böylece iki versiyon da aynı imza gibi görünür.

Ekranlarda imza atmak ve çok küçük alanlarda imza atmak için ayrı rehberlerimiz var.

Resmî evraklar: imza ve düz yazılmış isim

Aksanlarla ilgili kafa karışıklığının çoğu imzanla düz yazılmış ismini karıştırmaktan gelir. İkisi aynı şey değildir ve her biri için farklı beklentiler geçerlidir.

• Düz yazılmış isminde aksanları koru. Bir form ismini büyük harflerle istediğinde onu aksanlarıyla birlikte doğru yaz. İsminin harf harf okunabildiği versiyon budur.
• İmzanın daha fazla özgürlüğü var. İmzan ismin bir kopyası değil, kişisel işaretindir. İçinde aksanlar eksikse çoğu yerde bu sorun değildir.
• Bir sistem aksanlarını düşürdüğünde. Yurt dışındaki formlarda, rezervasyon sistemlerinde ve kartlarda ismin çoğu zaman aksansız görünür. İmzanın buna uyması gerekmez: evdekiyle aynı kalabilir.
• Ölçüt örnek imzandır. Aksanlar hakkında ne karar verirsen ver, bankanın ve kimliğinin tuttuğu örnek, gündelik hayatta yazdığın şey olmalı.

Pratik: aksan da bir harekettir

Aksan imzanın en küçük parçasıdır, bu yüzden pratik yaparken unutmak kolaydır. Oysa acele ettiğinde ilk kayan küçük öğelerdir. Birkaç dakikalık odaklı dikkat yeterli.

1. 1
   Biçime karar ver. Koru, birleştir ya da bırak? Yarı yolda fikrini değiştirmemek için bir yapışkan nota yaz.
2. 2
   Zamanlamaya karar ver. Giderken mi sonda mı; sondaysa hangi sırayla.
3. 3
   Onu tek başına çalış. Seçtiğin eğimde ve boyutta yan yana on aksan yaz. Hepsi aynıysa elin onu kaptı.
4. 4
   Onu tam imzaya geri koy. Normal temponda alt alta on kez. Aksanın her seferinde aynı yere düşüp düşmediğini kontrol et.
5. 5
   Ekranda dene. Telefonda parmakla. Orada kayboluyor ya da noktaya dönüşüyorsa biçimini ayarla.

Genel yöntemleri pratik rehberimiz ele alıyor. Calligra ismini aksanlarıyla birlikte tasarlar ve ders her işaretin nereye ve nasıl yerleştiğini çizgi çizgi gösterir. İsminle dene.

Sorular