Solak olarak imza atmak: tutuş, eğim ve kâğıt

Sol elle yazmak neden farklı?

Latin alfabesiyle yazı soldan sağa ilerler. Sağ elle yazdığında elin metni takip eder, kalemi arkandan çekersin ve taze mürekkep rahatça kurur. Sol elle durum tersidir: Elin metnin önünden ilerler, kalemi çekmekten çok itersin ve elinin yan tarafı ya da serçe parmağın az önce yazdığının üzerinden kolayca geçer.

En yaygın üç zorluk buradan doğar. Mürekkep bulaşır, çünkü elin üzerinden geçer. Yazdığını göremezsin, çünkü elin onu örter. Ve bileğin kasılır, çünkü vücudun ilk ikisini içgüdüsel olarak çözmeye çalışır; örneğin eli satırın üstüne kıvırarak. Bunların hiçbiri senin suçun değil; ortam basitçe senin için tasarlanmamış.

İmza burada şanslı bir durumdur: Kısadır, tek bir hareket dizisidir ve çoğunlukla tek seferde atılır. Doğru tutuş ve kâğıt konumuyla, bulaşma ve örtme fırsatı tam bir sayfa yazıdakinden çok daha azdır.

Senin elin yanlış değil; dünya sadece öteki ele göre düzenlenmiş.

Tutuş: gevşek ve biraz daha yukarıdan

İyi bir solak tutuş, sağ elinkiyle aynı temellere dayanır: Kalem başparmakla işaret parmağı arasında durur, orta parmak onu alttan destekler ve onu o kadar hafif tutarsın ki biri ufak bir çekişle elinden alabilir. İki noktada sağ elini kullananların alışkanlıklarından ayrılmaya değer.

• Biraz daha yukarıdan tut. Kalemi alıştığından birkaç milimetre daha uzaktan tutarsan, elinin yanındaki çizgiyi daha kolay görürsün ve bakmak için bileğini bükmen gerekmez.
• Bileğini gevşek tut. Bileğin düz ya da çok hafif bükük olmalı. İçe doğru fazla kıvrılırsa hareket kaskatı olur ve uzun yazarken ağrımaya başlayabilir.
• Bastırma. Tırnağın beyazlıyorsa ya da kalem parmağında iz bırakıyorsa çok sıkıyorsun. Gevşek bir tutuş daha akıcı bir çizgi verir.
• Omzuna dikkat et. Birçok kişi yazarken sol omzunu kaldırır. Onu indir ve hareketin yalnızca parmaklardan değil, dirsekten ve ön koldan da gelmesine izin ver.

Üç el konumu ve hangisi doğru

Solaklar ellerini satıra göre kabaca üç şekilde tutar. Hiçbiri tek doğru değildir. Amaç rahat, ağrısız yazmak ve yazdığını görebilmektir.

• Satırın altından. Elin yazdığın satırın altında ilerler, bileğin oldukça düzdür. Taze mürekkebin üzerinden geçmez ve kalemin ucunu iyi görürsün. Bunun için genellikle kâğıdın daha çok döndürülmesi gerekir.
• Yandan. Elin satırın solunda, aşağı yukarı onunla aynı hizada ilerler. Ötekilerin arasında bir konumdur ve birçok kişi kendiliğinden buna yerleşir.
• Kanca tutuş. Elin satırın üstüne kıvrılır, bileğin bükülür ve kalem yukarıdan gelir. Pek çok solak böyle yazmayı öğrenmiştir, çünkü bu şekilde metni bulaştırmadan görebilir. Rahatsa ve ağrı yapmıyorsa bırakman gerekmez.

Bir şeyi değiştirmek istiyorsan hepsini birden değiştirme. Bir sonraki bölümde anlattığımız kâğıt açısıyla başla; çoğu zaman yalnızca bu bile bileği düzeltir. Çocukluğundan beri kanca tutuşla yazıyorsan, tamamen değiştirmek uzun sürebilir ve şart da değildir. Bir imza için tutuşunun rahat ve tutarlı olması yeterli.

Kâğıdın konumu: döndür ve sola kaydır

Kâğıdın konumu, bir solağın yapabileceği belki de en büyük basit değişikliktir. Sağ elini kullananlar kâğıdı genellikle saat yönünün tersine eğer. Solaklar ise çoğunlukla tersini rahat bulur: saat yönünde döndürülmüş kâğıt, üst kenarı sağa ve yukarı bakacak şekilde.

1. 1
   Kâğıdı sol tarafına koy. Ortaya değil, sol omzunun biraz önüne. Böylece ön kolun ona doğal bir açıyla ulaşır, gövdenin önünden çaprazlama geçmez.
2. 2
   Saat yönünde döndür. Hafif bir açıyla başla ve elin satırın altında ya da yanında rahat edene kadar artır. Zorunlu bir açı yok; buna elin ve ön kolun karar verir.
3. 3
   Ön koluna hizala. İyi bir başlangıç noktası, imza satırının ön koluna aşağı yukarı dik olmasıdır. Böylece hareket büzülmüş parmaklardan değil, bilekten ve ön koldan gelir.
4. 4
   Dene ve ayarla. Üç kez imza at, ne kadar benzediklerine bak, kâğıdı biraz döndür ve yeniden dene.

Eğim: dik, sağa mı, sola mı?

Birçok okul sağa eğik bir yazı öğretir ve pek çok solak buna uyması gerektiğini düşünür. Oysa sol elle dik ya da hafifçe sola eğik yazı çoğu zaman çok daha doğal gelir. Bunda hiçbir sakınca yok. Bir imzada önemli olan hangi yöne eğildiği değil, her zaman aynı yöne eğilmesidir.

• Dik. Birçok solak için en kolayıdır ve çok temiz, modern görünür. Küçük kutularda da iyi işler.
• Hafif sağa eğim. Sol elle de yapılabilir, özellikle kâğıt daha fazla döndürüldüğünde. Hoşuna gidiyorsa bileğini bükmek yerine kâğıdın açısıyla oyna.
• Sola eğim. Sol el için doğaldır ve kendine has bir karakter katar. Yalnızca abartma; yoksa uzun harfler birbirinin üstüne devrilmeye başlar.

Tutarlılığı kontrol etmek kolay: Alt alta on imza at ve büyük harflerin gövdelerine bir cetvel daya. Biri sola, öbürü sağa eğiliyorsa, büyük olasılıkla kâğıdın konumu her seferinde değişiyor. Tutarlı eğimden imzayı profesyonel gösteren nedir yazısında da söz ediyoruz.

Bir imzada hangi yöne eğildiği değil, her zaman aynı yöne eğilmesi önemlidir.

Bulaşmaya son: mürekkep, kalem ve sıra

Bulaşma, solakların en bilinen derdidir ve neyse ki çözmesi en kolay olanıdır. Çözüm üç parçalıdır: çizgisi hızlı kuruyan bir araç, taze mürekkebin üstünden sürüklenmeyen bir el konumu ve çizgileri hangi sırayla attığına biraz dikkat.

• Tükenmez kalem. Çoğu tükenmez kalemin mürekkebi hızlı tutar, bu yüzden günlük kullanımda solaklar için çoğu zaman en güvenli seçimdir.
• İnce uçlu kalem. İnce ve düzgün bir çizgi verir, birçok modeli hızlı kurur. Boş bir kâğıtta ne kadar sürede bulaşmadığını dene.
• Jel kalem. Güzel, dolgun bir çizgi verir, ama modeline göre daha yavaş kuruyabilir. Bazıları özellikle hızlı kuruyacak şekilde üretilir; bunları aramaya değer.
• Dolma kalem. Sol elle de kullanılabilir, özellikle ince uç ve hızlı kuruyan mürekkeple. Bazı üreticiler özellikle solaklar için önerilen uçlar sunar. Dolma kalemleri seviyorsan kalem, mürekkep ve kâğıt yazısına bak.

Yine de bulaşıyorsa, elinin altına bir kurutma kâğıdı ya da temiz bir kâğıt koymak, doğrudan taze yazıya yaslanmamanı sağlar. Sözleşme gibi önemli belgelerde, katlamadan ya da üzerine sonraki sayfayı koymadan önce birkaç saniye bekle.

İmzanı eline göre tasarla

Bir imzayı eline göre uyarlayabilirsin ve solaklar için bu çok önemlidir. Sağ el için doğal çekişler olan bazı çizgiler sol el için itişe dönüşür; tam da bunlar sık sık takılır, cızırdar ya da kayar. Biçimi koruyup hareketi daha rahat hâle getirmek için hangi çizgilerin yönünü değiştirebileceğini düşünmeye değer.

1. 1
   Rahatsız eden çizgiyi bul. İmzanı yavaşça at ve kalemin nerede takıldığına, nerede daha sıkı tutman gerektiğine, temponun nerede değiştiğine dikkat et. Genellikle uzun yatay bir çizgi ya da büyük bir ilmektir.
2. 2
   Tersinden dene. Bir alt çizgi ya da yatay bir kesme çizgisi sağdan sola da çekilebilir. Biçim aynı kalır, ama kalem itilmek yerine çekilir.
3. 3
   Çizginin sonuna bak. Bir çizgiyi ters yönde çekersen incelen ucu da öbür tarafa geçer. Hangisini daha çok beğendiğine karar ver ve ona bağlı kal.
4. 4
   Küçük işaretleri sona bırak. Birçok kişi şapkaları, noktaları ve kesme çizgilerini en sonda, tek ve hızlı bir hareketle koyar. Böylece yazarken elin onların üzerinden geçmez.

Örneğin Burak Şahin yıllarca sağa doğru uzanan uzun alt çizgisiyle uğraştı: Sol elle itildiğinde hep titriyordu ve ucu bir yukarı, bir aşağı kaçıyordu. Adını bitirdikten sonra kalemi çizginin sağ ucuna koyup sola doğru çekmeyi denediğinde alt çizgi düz ve sakin oldu. Bitişin görünüşü pek değişmedi, ama hareket çok daha güvenli hâle geldi. Bitiş türlerini imzanın bitişi yazısında ayrıntılı ele alıyoruz.

Sol elle ısınma ve pratik

Pratik süreci herkes için aynıdır: ısınma, çizgi sırasını öğrenme, üzerinden geçme, ardından hızı artırma. Bunu yeni imzanı adım adım öğrenmek yazısında ayrıntılı anlatıyoruz. Birkaç ekleme solaklara yardımcı olabilir.

• Her iki yönde daireler. Saat yönünde bir sıra daire çiz, ardından saat yönünün tersine. Hangisinin daha doğal geldiğine dikkat et ve mümkünse imzandaki ilmekleri o yönde tasarla.
• Her iki yönde yatay çizgiler. Birkaç çizgiyi soldan sağa, sonra sağdan sola çek. Biri gözle görülür biçimde daha sakinse, alt çizgi ve kesme çizgileri için onu kullan.
• Döndürülmüş kâğıtta çalış. Çalışma kâğıdını da imza atarken nasıl döndürüyorsan öyle döndür. Bir açıyla çalışıp başka bir açıyla imza atarsan, elin iki farklı hareket öğrenir.
• İmza attığın kalemle çalış. İmza atacağın araçla çalış ki nasıl kuruduğuna ve kaydığına alışasın.

Ekranda çalışıyorsan bulaşma diye bir şey yok, bu yüzden tamamen biçime odaklanabilirsin. Calligra'nın pratik modu her denemeyi puanlar; bu da solaklara eğimin ve oranların tutarlı hâle gelip gelmediği konusunda iyi bir geri bildirim verir. Ardından biçimi kâğıtta da oturtmaya değer; orada kâğıdın açısı ve mürekkep de işin içine girer.

Gündelik durumlar: gişe, ödeme terminali, masa komşusu

İmzaların çoğu rahat bir masada atılmaz. İşte birkaç yaygın durum ve her birinde işe yarayanlar.

• Banka şubesi ve hizmet gişesi. Bankoya bağlı kalem çoğu zaman sağ taraftadır ve kısa bir kordona takılıdır. Rahatça uzanmıyorsa kendi kalemini kullanıp kullanamayacağını sor ya da kâğıdı kaleme yaklaştırıp döndür.
• Masayı paylaşmak. Bir masada birkaç kişi oturuyorsa mümkünse sol uca otur; böylece dirseğin sağındaki kişinin dirseğine çarpmaz.
• Spiralli defterler ve klasörler. Soldaki spiral tam elinin altına gelir. Mümkünse sayfanın arka yüzüne yaz ya da üstten ciltli bir bloknot kullan.
• Klipsli altlıklar. Klips ve sert altlık kâğıdı döndürmeyi zorlaştırır. Altlığın tamamını döndür ya da ön kolunun boyunca eğik tut.
• Kuryeler ve ödeme terminalleri. Ekranlar bulaşmaz, ama küçük yüzey ve acele, tek hareketlik daha sade bir sürümü kullanışlı kılar. Ekranda imza yazısına göz at.

Elin değiştirildiyse ya da iki elle yazıyorsan

Eskiden birçok yerde solak çocuklar sağ ele geçmeye zorlanırdı. Bu senin de başına geldiyse, bugün sağ elle yazıyor ama bazı hareketleri sol elle daha doğal buluyor olabilirsin. Ya da iki elinle de yazabiliyor ama hiçbirinde tam emin hissetmiyor olabilirsin.

• Tek imza, tek el. Hangi eli seçersen seç, imzanı hep onunla at. İki el iki farklı hareket üretir ve bu tutarlılığı zayıflatır.
• Daha rahat olanı seç. İki elinle de yazıyorsan birkaç gün boyunca her biriyle imza at ve daha sakin, daha hızlı, daha az yorucu olanı seç.
• Değişikliği zorlama. On yıllardır tek elle yazıyorsan, imzan için el değiştirmen gerekmez. Rahat ve iyice oturmuş bir hareket, teoride daha doğal olandan daha değerlidir.

Zeynep Çelik çocukken sağ elle yazmayı öğrendi, ama makası ve kaşığı sol eliyle tutuyordu. Yeni bir imza tasarlarken onu iki eliyle de denedi. Solak sürüm daha akıcıydı ama daha az kontrollüydü; sağ elle atılan daha yavaş ama daha tutarlıydı. Sonunda sağ elde kaldı, çünkü pratikte biçim orada daha çabuk oturdu. Doğru ya da yanlış bir seçim yok; önemli olan, hangi elle tutarlı biçimde imza atabildiğin.

Solaklar için kontrol listesi

Yeni bir imza öğrenmeye başlamadan ya da mevcut imzanı toparlamadan önce bu kısa listeye göz at.

1. 1
   Tutuş. Gevşek, uçtan biraz daha yukarıdan, bilek düz ya da hafif bükük.
2. 2
   Kâğıt. Sol tarafında, saat yönünde döndürülmüş, satır ön koluna aşağı yukarı dik.
3. 3
   Eğim. Her zaman aynı olduğu sürece her yön olur. On denemede cetvelle kontrol et.
4. 4
   Araç. Hızlı kuruyan mürekkep, imza attığın kâğıtta denenmiş.
5. 5
   Çizgiler. Rahatsız eden çizgileri tersinden denedin, küçük işaretler en sona kalıyor.
6. 6
   Pratik. İmza attığın kâğıt açısı ve aynı kalemle çalışıyorsun.

Bunlar yerine oturduğunda, solak imzan da herkesinki kadar kendinden emin olur. Yeni bir imza arıyorsan, baş harf yazısı biçimi tasarlamana yardım eder; Calligra'da da adınla birçok stili deneyebilirsin, sonra bunları kendi elinle, kendi temponda çalışabilirsin.

Sorular